نيو يرڪ(ويب ڊيسڪ)گڏيل قومن خميس ڏينهن متفقه طور هڪ ٺهراءُ منظور ڪيو، جنهن ۾ سمنڊ جي وڌندڙ سطح کي منهن ڏيڻ لاءِ وڌيڪ مضبوط قدم کڻڻ جو مطالبو ڪيو ويو. سمنڊ جي سطح ۾ اضافو هيٺاهين وارن ٻيٽ نما ملڪن لاءِ وجودي خطرو بڻجي رهيو آهي، جنهن جو بنيادي سبب سمنڊ جو گرم ٿيڻ ۽ برفاني چادرن ۽ گليشيئرن جو ڳرڻ آهي.
2024ع ۾ سڄي دنيا ۾ سمنڊ جي سطح لڳ ڀڳ 6 ملي ميٽر وڌي، جيڪا رڪارڊ ڪيل تاريخ ۾ هڪ سال دوران سڀ کان وڏو اضافو هو. جيڪڏهن فوري ۽ انتهائي اثرائتا قدم نه کنيا ويا ته صديءَ جي پڄاڻي تائين سمنڊ جي سطح هڪ ميٽر يا ان کان به وڌيڪ وڌڻ جو امڪان آهي.
گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل انتونيو گوتريس چيو، ”سمنڊ جي سطح ۾ اضافو ملي ميٽرن ۾ ماپيو وڃي ٿو، پر ان جو نقصان لکين اجڙيل زندگين، پنهنجن گهرن مان لڏپلاڻ تي مجبور ٿيل برادرين ۽ کسجي ويل مستقبلن جي صورت ۾ سامهون اچي ٿو.“
هن چيو، ”اسان ملڪن ۽ ثقافتن کي لهرن هيٺ غائب ٿيڻ جي اجازت نٿا ڏئي سگهون، ۽ نه ئي اربين ماڻهن جون اميدون سمنڊ ۾ ٻڏي وڃڻ ڏئي سگهون ٿا.“
هي اعلان ان مسئلي کي منهن ڏيڻ لاءِ جاري ڪوششن کي نئين رفتار ڏيڻ جو مقصد رکي ٿو، جنهن ۾ گرين هائوس گيسن جي اخراج ۾ گهٽتائي ۽ ڪمزور ملڪن کي سندن موسمياتي تبديلي کي منهن ڏيڻ جي منصوبن کي مضبوط ڪرڻ لاءِ مالي مدد فراهم ڪرڻ شامل آهي.
پڙهو: مضبوط ايل نينو آگسٽ کان وڌيڪ شدت اختيار ڪندو
عملي طور تي، ٺهراءُ انهن قانوني معاملن کي به واضح ڪري ٿو ته جڏهن ڪو ملڪ سمنڊ جي لهرن هيٺ آهستي آهستي غائب ٿيڻ شروع ٿئي ته ان جي حيثيت جو ڇا ٿيندو.
ٺهراءُ ان ڳالهه جي تصديق ڪري ٿو ته جيڪڏهن ساحلي پٽي پوئتي هٽي وڃي تڏهن به سامونڊي حدون برقرار رهنديون. ان ۾ چيو ويو آهي ته ”هڪ ڀيرو ڪا رياست قائم ٿي وڃي ته ان جي بنيادي عنصرن مان ڪنهن هڪ جي ختم ٿيڻ سان لازمي طور ان جي رياستي حيثيت ختم نه ٿيندي.“
ننڍن ٻيٽ نما ملڪن جي اتحاد طرفان ڳالهائيندي پلاؤ جي صدر سورينگل وِپس جونيئر چيو، ”انهن ملڪن لاءِ، جن جي سڃاڻپ ئي اسان جي چوڌاري موجود سمنڊ سان جڙيل آهي، سمنڊ جي سطح ۾ اضافي جا اثر زندگيون ئي تبديل ڪري ڇڏيندا.“
هن چيو ته ننڍن ٻيٽ نما ملڪن 1989ع جي ”عالمي گرمي پد ۽ سمنڊ جي سطح ۾ واڌ بابت مالي اعلاميي“ کان وٺي هن خطري بابت دنيا کي خبردار ڪيو آهي ۽ ان مسئلي بابت عالمي قانون ٺاهڻ ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. هن اعلان کي ”هڪ حقيقي ڪاميابي“ قرار ڏيندي ان جو خيرمقدم ڪيو.
وڌيڪ پڙهو: يورپ جو سڀ کان گرم شهر چوي ٿو ته موسمياتي تبديلي روزاني زندگي کي تبديل ڪري رهي آهي
ايون نالي اداري جي سينيئر آفتن بابت تحقيق ڪندڙ تجزيه نگار ٽام مورٽ لاڪ وضاحت ڪئي ته سمنڊ جي سطح ۾ تمام ٿورو اضافو به سنگين خطرا پيدا ڪري سگهي ٿو.
هن چيو ته سمنڊ جي سطح ۾ هڪ سينٽي ميٽر اضافو سامونڊي ڪناري جي هڪ ميٽر پوئتي هٽڻ جي برابر آهي.
اندازن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اڄ جي سمنڊ جي سطح سان جيڪو ٻوڏ جو واقعو 50 سالن ۾ هڪ ڀيرو پيش اچي سگهي ٿو، جيڪڏهن سمنڊ جي سطح اڌ ميٽر وڌي وڃي ته اهڙي ٻوڏ هر ٽن يا چئن سالن ۾ اچڻ جو امڪان هوندو.
مورٽ لاڪ چيو ته مينگرووز جهڙا فطرت تي ٻڌل حل ”ساحلي خطري کي گهٽائي سگهن ٿا، پر اهي موسمياتي تبديلي جي بنيادي مسئلي، يعني ڪاربان کي جذب ڪرڻ ۽ ڪاربان جي اخراج ۾ گهٽتائي، کي به منهن ڏيڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.“
