اسلام آباد(بيورو رپورٽ)نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير سينيٽر محمد اسحاق ڊار ۽ عمان جي پرڏيهي وزير سيد بدر البوسعيدي اربع ڏينهن علائقائي ڇڪتاڻ ۽ ٻه طرفي سهڪار کي مضبوط ڪرڻ جي طريقن تي ڳالهه ٻولهه ڪئي.
البوسعيدي ٻن ڏينهن جي دوري تي اڱاري ڏينهن پاڪستان پهتو هو. پاڪستان ۽ عمان جي گڏيل وزارتي ڪميشن (JMC) جي اٺين اجلاس جي شروعات تي ڳالهائيندي اسحاق ڊار چيو ته ٻنهي ڌرين ٻه طرفي دلچسپيءَ جا ڪجهه شعبا طئي ڪيا آهن ۽ محدود شرڪت وارن اجلاس ۾ عالمي معاملن تي تفصيلي خيالن جي ڏي وٺ ڪئي، جن ۾ آمريڪا ۽ ايران جي جنگ، آبناءِ هرمز جي صورتحال، باب المندب ۽ غزا شامل آهن.
ڊار چيو ته ٻنهي ڌرين ڄمون ۽ ڪشمير سميت ٻين اهم علائقائي معاملن تي پڻ ڳالهه ٻولهه ڪئي. هن وچ اوڀر ۾ علائقائي امن لاءِ البوسعيدي جي قيادت ۽ ڪوششن کي ساراهيو.
هن چيو، ”مان ذاتي طور تي اوهان جي ڪوششن جو تمام گهڻو قدر ڪريان ٿو. مون کي خبر آهي ته اوهان ان لاءِ ڪيتري محنت ڪئي آهي.“ هن وڌيڪ چيو ته خليج تعاون ڪائونسل (GCC) بابت پاڪستان جو موقف ”تمام منفرد“ آهي.
ڊار چيو، ”اسان اسلامي تعاون تنظيم (OIC) ۽، ظاهر آهي ته، گڏيل قومن سميت ٻين گهڻ طرفين ادارن جا به ميمبر آهيون.“ هن زور ڏيندي چيو ته ”ٻه طرفي لاڳاپن بابت ملاقاتن جي وچ ۾ ڊگها وقفا نه هئڻ گهرجن.“ هن واپار، معاشي سرگرمين ۽ سيڙپڪاريءَ جي موقعن ۾ موجود امڪانن ڏانهن پڻ ڌيان ڇڪايو.
ڊار چيو ته هن 2027ع ۾ عمان جو دورو ڪري اتي گڏيل ڪميشن جو ايندڙ اجلاس منعقد ڪرڻ جو واعدو ڪيو آهي. هن وڌيڪ چيو ته ٻنهي ڌرين گڏيل دلچسپيءَ جا شعبا سڃاتا آهن ۽ ممڪن ملاقاتن بابت پڻ ڳالهه ٻولهه ڪئي آهي.
هن چيو ته پاڪستان ۽ عمان ويجهي ۽ خوشگوار نموني سهڪار ڪن ٿا. ٻنهي ملڪن جي سفارتي لاڳاپن کي 55 سال مڪمل ٿي چڪا آهن، پر سندن لاڳاپا ”صدين“ پراڻا آهن.
ڊار چيو ته ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ ”محبت ۽ پنهنجائپ“ جي گڏيل تاريخ آهي، خاص طور تي بلوچستان ۽ گوادر جي حوالي سان. باب المندب بابت ڳالهين ۽ حوثين توڙي سعودي عرب سان لاڳاپيل تازي صورتحال جو حوالو ڏيندي ڊار چيو ته علائقائي مسئلن جي حل بابت ٻنهي ڌرين جا خيال هڪجهڙا آهن.
هن چيو ته علائقائي ڇڪتاڻ جا اثر پاڪستان ۾ پڻ نظر اچي رهيا آهن، جتي توانائيءَ جي فراهميءَ جون زنجيرون متاثر ٿيون آهن ۽ ٻارڻ جون قيمتون تمام گهڻيون وڌي ويون آهن. هن وڌيڪ چيو ته ان جي نتيجي ۾ پوندڙ بار ”عام ماڻهوءَ جي برداشت کان ٻاهر آهي“.
ان موقعي تي ڳالهائيندي البوسعيدي چيو ته عمان ٻنهي ملڪن جي عوام لاءِ وڌيڪ فائدا پيدا ڪرڻ جي صلاحيت رکندڙ مختلف شعبن ۾ ٻه طرفي رابطن ۽ سهڪار کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ لاءِ پرعزم آهي.
هن چيو، ”اڄ صبح اسلام آباد ۾ پنهنجي وفد سان گڏ هتي موجود هئڻ تي مون کي تمام گهڻي خوشي آهي. پاڪستان هڪ گرمجوش، دوستاڻو ۽ ڀائپيءَ وارو ملڪ آهي، جنهن سان، جيئن اوهان صحيح چيو، اسان تاريخ، ثقافت، روايتن ۽ اتحاد جا رشتا ونڊيون ٿا.“
هن چيو ته پاڪستان ۽ عمان جي گڏيل وزارتي ڪميشن گڏيل سهڪار جا وڌيڪ رستا ڳولڻ جو هڪ اهم ذريعو آهي. هن وڌيڪ چيو ته ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ هڪ ڪاروباري ڪائونسل پڻ آهي، جڏهن ته ٻنهي ملڪن جي پرڏيهي وزيرن وچ ۾ سياسي صلاح مشوري جو نظام به موجود آهي.
البوسعيدي چيو، ”اسان اڃا گهڻو ڪجهه ڪري سگهون ٿا. اڄ صبح هن اجلاس کي ڪامياب بڻائڻ لاءِ جيڪو گڏيل عزم ڪيو اٿئون، تنهن کي نظر ۾ رکندي منهنجو يقين آهي ته جيترو وڌيڪ ڪم ڪنداسين، اوترو ئي پنهنجي قيادت ۽ عوام جي اميدن ۽ خواهشن کي پورو ڪري سگهنداسين.“
هن علائقي ۾ ڳالهه ٻولهه ۽ سفارتڪاريءَ جي حمايت ڪرڻ ۾ پاڪستان جي ڪردار کي پڻ ساراهيو. هن چيو، ”رابطن، سمجهه، احترام ۽ هڪ ٻئي کي تسليم ڪرڻ جي حوصلا افزائي لاءِ اوهان جون ڪوششون ساراهه جوڳيون آهن. مان اوهان جي سمورين ڪوششن کي سلام پيش ڪريان ٿو.“
هن وڌيڪ چيو ته ايران ۽ آمريڪا جي وچ ۾ ڳالهه ٻولهه لاءِ گنجائش پيدا ڪرڻ ۾ پاڪستان جي ڪردار کي عمان تمام گهڻي اهميت ڏئي ٿو.
البوسعيدي چيو ته عمان ۽ پاڪستان وچ ۾ معاشي سهڪار جا وڏا امڪان موجود آهن، خاص طور تي واپار، رسد ۽ آمدرفت جي نظام، بندرگاهن جي رابطن، توانائي ۽ خوراڪ جي تحفظ جي شعبن ۾.
هن چيو، ”اهي امڪان موجود آهن ۽ اسان جو ڪم رڪاوٽن کي ختم ڪرڻ ۽ اهڙيون حالتون پيدا ڪرڻ آهي، جيڪي ڪاروبار کي ترقي ڪرڻ جو موقعو ڏين، ته جيئن اسان انهن امڪانن مان ڀرپور فائدو حاصل ڪري سگهون.“
هن سياحت، تعليمي ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن ۾ وڌيڪ سهڪار ۽ ٻنهي ملڪن جي عوام وچ ۾ وڌيڪ باقاعده مٽاسٽا تي پڻ زور ڏنو.
البوسعيدي چيو، ”هڪ ڀيرو ٻيهر، مان اسان جي نجي شعبي ۽ صنعتي ڀائيوارن جي ڪوششن جو قدر ڪريان ٿو.“ هن وڌيڪ چيو ته هو ٻه طرفي سهڪار کي مضبوط ڪرڻ بابت وڌيڪ ڳالهين جو منتظر آهي.
ڊار ۽ عمان جي پرڏيهي وزير ٻه طرفي رابطن کي مسلسل جاري رکڻ تي زور ڏنو
ان کان اڳ ڏينهن ۾، گڏيل وزارتي ڪميشن جي اجلاس کان اڳ ڊار جي البوسعيدي سان ملاقات ٿي، پرڏيهي آفيس ٻڌايو. پرڏيهي آفيس موجب، ٻنهي وزيرن پاڪستان ۽ عمان جي ويجهن ۽ ڀائپيءَ وارن لاڳاپن جي ٻيهر تصديق ڪئي ۽ گڏيل دلچسپيءَ جي شعبن، خاص طور تي واپار، سيڙپڪاري ۽ عوامي رابطن ۾ سهڪار کي وڌيڪ گهرو ڪرڻ لاءِ اعليٰ سطح تي مسلسل رابطا برقرار رکڻ جي اهميت تي زور ڏنو.
پرڏيهي آفيس چيو، ”ٻنهي ڌرين علائقائي صورتحال بابت پڻ خيالن جي ڏي وٺ ڪئي ۽ پائيدار امن ۽ استحڪام جي فروغ لاءِ ڳالهه ٻولهه ۽ سفارتڪاريءَ جي اهميت تي زور ڏنو.“
بيان ۾ وڌيڪ چيو ويو ته البوسعيدي علائقائي امن ۽ سلامتيءَ کي هٿي وٺرائڻ لاءِ پاڪستان جي ڪوششن کي ساراهيو، جڏهن ته ڊار علائقائي امن ۽ استحڪام لاءِ عمان جي تعميري ڪردار ۽ گڏيل اميدن کي تسليم ڪندي انهن جو قدر ڪيو.
هڪ ڏينهن اڳ پرڏيهي آفيس چيو هو ته گڏيل وزارتي ڪميشن جو اجلاس پاڪستان ۽ عمان جي ٻه طرفي لاڳاپن جي سمورن پهلوئن جو جائزو وٺندو ۽ سهڪار کي مضبوط ڪندو.
پرڏيهي آفيس موجب، هي دورو ”پاڪستان ۽ عمان جي وچ ۾ ڊگهي عرصي کان قائم ڀائپيءَ وارن لاڳاپن جي عڪاسي ڪري ٿو ۽ اميد آهي ته ان سان ٻنهي ملڪن لاءِ فائديمند سهڪار وڌيڪ مضبوط ٿيندو.“
