اسلام آباد(بيورو رپورٽ)نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير اسحاق ڊار اربع ڏينهن فرانس، برطانيا ۽ ڪينيڊا پاران ڪوٺايل اعليٰ سطحي اجلاس ۾ فلسطين جي علائقن تي اسرائيلي قبضي جي خاتمي جو مطالبو ڪيو.
پرڏيهي آفيس (ايف او) موجب، اسحاق ڊار ٻن رياستي حل بابت اعليٰ سطحي عالمي اجلاس ۾ پاڪستان جو موقف پيش ڪيو. اجلاس جو عنوان ”اڳتي جو رستو: نيويارڪ پڌرنامي کان هڪ سال پوءِ ۽ 20 نقاطي جامع امن منصوبو“ هو.
اجلاس فرانس جي صدر ايمانوئل ميڪرون، ڪينيڊا جي وزيراعظم مارڪ ڪارني ۽ برطانيا جي وزيراعظم اينڊي برنهم پاران ڪوٺايو ويو. افتتاحي خطاب سعودي عرب جي پرڏيهي وزير شهزادي فيصل بن فرحان ۽ گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل انتونيو گوتريس پڻ ڪيا.
فلسطين جي مسئلي تي پاڪستان پاران حصو ورتل مختلف قدمن کي اجاگر ڪندي اسحاق ڊار چيو ته ”آخرڪار انهن سمورين ڪوششن جو مقصد هڪ ئي نقطي تي گڏ ٿيڻ گهرجي: قبضو ختم ڪرڻ ۽ فلسطيني عوام جي خودمختياري جي ناقابلِ تنسيخ حق کي حقيقت بڻائڻ.“
هن هڪ ڀيرو ٻيهر اسلام آباد جو اهو مطالبو ورجايو ته 1967ع کان اڳ وارين سرحدن تي هڪ آزاد، خودمختيار ۽ هڪ ٻئي سان ڳنڍيل فلسطيني رياست قائم ڪئي وڃي، جنهن جو گاديءَ جو هنڌ القدس الشريف هجي.
نائب وزيراعظم چيو ته ”پاڪستان ان مقصد جي حاصلات لاءِ پنهنجو تعميري ڪردار ادا ڪندو رهندو.“
هن اجلاس ۾ شريڪ مختلف ملڪن جي سربراهن ۽ فلسطيني صدر محمود عباس، جيڪو وڊيو لنڪ ذريعي شريڪ ٿيو، کي مخاطب ٿيندي زور ڏنو ته ”سفارتڪاري کي زميني حقيقتن جو جواب ڏيڻ گهرجي.“
اجلاس ۾ اسپين جي صدر پيڊرو سانچيز، قطر جي وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير شيخ محمد بن عبدالرحمان الثاني، مصر جي وزيراعظم مصطفى مدبولي، اردن جي نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير ايمن صفدي، ناروي جي وزيراعظم يونس گاهر اسٽوره ۽ آئرلينڊ جي وزيراعظم (تائوئيسچ) ميڪال مارٽن پڻ شرڪت ڪئي.
ٻين شرڪت ڪندڙن ۾ يورپي ڪائونسل جو صدر انتونيو ڪوسٽا، فنلينڊ جو صدر اليگزينڊر اسٽب، هالينڊ جو وزيراعظم روب يٽين، ترڪي جو پرڏيهي وزير حاقان فيدان ۽ بورڊ آف پيس ۾ غزه بابت اعليٰ نمائندي نڪولائي ملاڊينوف شامل هئا.
نائب وزيراعظم اسحاق ڊار ياد ڏياريو ته پاڪستان سيپٽمبر 2025ع جي ”نيويارڪ پڌرنامي“ جي توثيق ڪئي هئي، جنهن ۾ ٻن رياستن واري حل جي حمايت ڪئي وئي هئي. پاڪستان انهن اٺن عرب-اسلامي ملڪن جي گروپ جو پڻ حصو هو، جن غزه امن منصوبي جي حمايت ڪئي، جڏهن ته پاڪستان گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي ان ٺهراءَ جي حق ۾ به ووٽ ڏنو هو، جنهن ۾ ان امن منصوبي جي حمايت ڪئي وئي.
نائب وزيراعظم زور ڏنو ته اهي سمورا عمل ”امن ڏانهن هڪ وسيع سياسي ۽ سفارتي رستي جا هڪ ٻئي سان لاڳاپيل جزا آهن ۽ انهن کي هڪ ٻئي کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ گهرجي.“
هن چيو ته ”اسان جو سموري عمل دوران مقصد واضح رهيو آهي: معصوم فلسطينين جي قتل ۽ تڪليفن جو خاتمو، انساني امداد جي بنا ڪنهن رڪاوٽ جي فراهمي کي يقيني بڻائڻ ۽ اهڙي قابلِ اعتبار سياسي عمل کي اڳتي وڌائڻ، جنهن جي نتيجي ۾ فلسطيني رياست جو قيام عمل ۾ اچي.“
اسحاق ڊار چيو ته جنگبندي جون ڀڃڪڙيون ۽ ”غزه ۾ انساني جانين جو وڏي پيماني تي ٿيندڙ نقصان، ان سان گڏ اولهه ڪناري ۾ غيرقانوني يهودي آبادين جي توسيع ۽ آبادڪارن جو تشدد، انتهائي ڳڻتي جوڳا معاملا آهن.“
هن چيو ته ”قبضي جو هي نظام انهن علائقائي ۽ سياسي بنيادن کي ڪمزور ڪري رهيو آهي، جن تي هڪ قابلِ عمل فلسطيني رياست قائم ٿيڻ گهرجي. ان کي روڪڻ گهرجي ۽ فوري طور روڪڻ گهرجي.“
نائب وزيراعظم ڊار چيو ته نيويارڪ پڌرنامو ”عالمي اتفاقِ راءِ کي عملي قدمن ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ هڪ اهم سياسي ڍانچو فراهم ڪري ٿو.“
هن چيو ته ان تي عملدرآمد، غزه امن منصوبي ۽ سلامتي ڪائونسل جي ٺهراءَ 2803 سان گڏ، مستقل جنگبندي، محفوظ ۽ مسلسل انساني امداد، فوري بحالي ۽ تعميرِ نو کي يقيني بڻائڻ گهرجي ۽ اهڙيون حالتون پيدا ڪرڻ گهرجن، جن سان هڪ قابلِ اعتبار، ناقابلِ واپسي ۽ مقرر وقت اندر مڪمل ٿيندڙ سياسي عمل شروع ٿي سگهي.
وزيراعظم شهباز جون بل گيٽس ۽ عالمي اڳواڻن سان ملاقاتون
ٻئي طرف وزيراعظم شهباز شريف نيويارڪ ۾ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي اجلاس جي موقعي تي مختلف اڳواڻن سان ڪيتريون ئي ملاقاتون ڪيون.
وزيراعظم گيٽس فائونڊيشن جي چيئرمين بل گيٽس سان پڻ ملاقات ڪئي، جنهن پاڪستان ۾ پوليو جي خاتمي جي ڪوششن کي ”ايندڙ نسلن جي تحفظ لاءِ انتهائي اهم“ قرار ڏنو.
وزيراعظم آفيس (پي ايم او) پاران ايڪس تي جاري ڪيل بيان موجب، وزيراعظم شهباز شريف پاڪستان ۾ پوليو جي خاتمي، ماءُ ۽ ٻار جي صحت، غذائيت، ويڪسينيشن، ڊجيٽل نظام ۽ مالي شموليت جي شعبن ۾ سهڪار لاءِ گيٽس فائونڊيشن جي ڪردار کي ساراهيو.
پي ايم او موجب، ”وزيراعظم گيٽس فائونڊيشن کي پاڪستان جي سماجي ۽ معاشي ترقي ۾ هڪ قابلِ اعتماد ساٿي هجڻ تي ساراهيو ۽ عوامي صحت، زراعت، ڊجيٽل جدت ۽ مصنوعي ذهانت سميت مختلف شعبن ۾ سهڪار کي وڌيڪ وسيع ڪرڻ ۾ دلچسپي ظاهر ڪئي.“
پي ايم او موجب، وزيراعظم شهباز ۽ بل گيٽس ”بهتر ٻج، چوپائي مال جي جينياتي بهتري ۽ زراعت ۾ اڀرندڙ جديد ٽيڪنالاجين جي ترقي ۾ سهڪار جا موقعا ڳولڻ“ تي پڻ اتفاق ڪيو.
ٻنهي ”پاڪستان جي عوام لاءِ پائيدار ترقي، ٽيڪنالاجي جي واڌ ويجهه ۽ سماجي شعبن ۾ بهتر نتيجا حاصل ڪرڻ لاءِ ڀائيواري کي وڌيڪ مضبوط ۽ وسيع ڪرڻ“ جو عزم ڪيو.
وزيراعظم شهباز شريف مائڪروسافٽ جي گڏيل باني بل گيٽس کي پاڪستان جي دوري جي دعوت پڻ ڏني.
پاڪستان افغانستان سان گڏ دنيا جي انهن آخري ٻن ملڪن مان هڪ آهي، جتي پوليو اڃا تائين وبائي صورت ۾ موجود آهي.
وائرس جي خاتمي لاءِ ڪوششن طور سومر ڏينهن سنڌ، بلوچستان، خيبرپختونخوا ۽ پنجاب جي 13 ضلعن ۾ هڪ هفتي تي ٻڌل پوليو مهمون شروع ڪيون ويون.
نيويارڪ جي جاري دوري دوران وزيراعظم شهباز شريف ڪويت، ڪينيا، آسٽريا، صوماليا ۽ بوسنيا ۽ هرزيگووينا جي اڳواڻن سان پڻ ملاقاتون ڪيون.
اربع ڏينهن بوسنيا ۽ هرزيگووينا جي صدارتي ڪائونسل جي چيئرمين ڊينس بيچيروويچ سان ملاقات دوران وزيراعظم کيس بوسنيا ۽ هرزيگووينا جي يورپي يونين ۾ شموليت بابت ڳالهين جي باضابطا شروعات تي مبارڪباد ڏني.
وزيراعظم آفيس موجب، بيچيروويچ خليج ۾ ڇڪتاڻ گهٽائڻ لاءِ پاڪستان جي سفارتي ڪوششن کي ساراهيو ۽ چيو ته ”سنڌو درياهه جي پاڻي بابت معاهدي کي معطل رکڻ جي غيرقانوني حيثيت بابت پاڪستان جي موقف جي پڻ مڪمل حمايت ڪري ٿو.“
اڱاري ڏينهن ڪويت جي ولي عهد شيخ صباح خالد الحمد الصباح سان ملاقات دوران وزيراعظم شهباز ٻنهي ملڪن وچ ۾ ”واپار، سيڙپڪاري، توانائي ۽ انساني وسيلن جي ترقي ۾ وڌيڪ سهڪار“ جي امڪانن کي اجاگر ڪيو.
ان کان علاوه وزيراعظم شهباز ۽ ڪينيا جي صدر وليم روٽو ”ٻنهي ملڪن وچ ۾ ڊگهي عرصي کان قائم دوستانه لاڳاپن کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ واري عزم“ جو ورجاءُ ڪيو. وزيراعظم ڪينيا جي سيڙپڪارن کي پاڪستان ۾ سيڙپڪاري جا موقعا ڳولڻ جي دعوت پڻ ڏني.
وليم روٽو آمريڪا ۽ ايران جي جنگ ۾ ڇڪتاڻ گهٽائڻ لاءِ پاڪستان جي سفارتي ڪوششن کي پڻ ساراهيو.
وزيراعظم شهباز شريف اڱاري ڏينهن گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي اجلاس جي موقعي تي آسٽريا جي وفاقي چانسلر ڪرسچن اسٽوڪر ۽ صوماليا جي صدر حسن شيخ محمود سان پڻ ملاقات ڪئي.
پرڏيهي وزير ڊار جون هم منصبن سان ملاقاتون
نائب وزيراعظم اسحاق ڊار پڻ نيويارڪ ۾ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي 81هين اجلاس جي موقعي تي عالمي اڳواڻن سان ملاقاتون ڪيون.
بلغاريا جي پرڏيهي وزير ويلسلاوا پيٽرووا-چامووا سان ملاقات دوران اسحاق ڊار ”علائقائي مسئلن جي سفارتي طريقي سان حل لاءِ پاڪستان جي حمايت“ جو ورجاءُ ڪيو.
پرڏيهي آفيس موجب، ”ٻنهي ڌرين پاڪستان ۽ بلغاريا جي ٻطرفن لاڳاپن جي سمورن شعبن جو جائزو ورتو ۽ سياسي ۽ معاشي رابطن کي وڌيڪ وڌائڻ ۽ باقاعده بڻائڻ ذريعي لاڳاپن کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ جي خواهش جو اظهار ڪيو.“
اسحاق ڊار پنهنجي هنگري هم منصب انيتا اوربان سان پڻ ملاقات ڪئي.
ٻنهي ڌرين ٻطرفن رابطن ۾ رفتار برقرار رکڻ لاءِ باقاعده ٻطرفي صلاح مشوري جي نظام کي جاري رکڻ جي اهميت تي زور ڏنو.
پرڏيهي آفيس موجب، يونان جي پرڏيهي وزير جارج گيرا پيٽريٽس، اسحاق ڊار سان هڪ الڳ ملاقات دوران ”علائقائي امن ۽ استحڪام کي هٿي ڏيڻ ۾ پاڪستان جي تعميري ڪردار، گڏوگڏ عالمي سطح تي پاڪستان جي وڌندڙ سفارتي سرگرمين“ کي ساراهيو.
نائب وزيراعظم آسٽريا جي پرڏيهي وزير بيئٽ مينل-رائزنگر سان پڻ ملاقات ڪئي.
پرڏيهي آفيس موجب، آسٽريا جي وزير ”علائقائي امن ۽ استحڪام کي هٿي ڏيڻ ۾ پاڪستان جي تعميري ڪردار کي ساراهيو ۽ علائقائي ۽ عالمي چئلينجن کي منهن ڏيڻ لاءِ مسلسل سفارتي رابطن جي اهميت تي زور ڏنو.“
اڱاري ڏينهن اسحاق ڊار گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي اجلاس جي موقعي تي جاپان جي پرڏيهي وزير توشيميتسو موٽيگي، ڪويت جي پرڏيهي وزير شيخ جراح جابر الاحمد الصباح ۽ ليبيا جي قائم مقام پرڏيهي وزير الطاهر الباعور سان پڻ ملاقاتون ڪيون.
