ڪراچي(ويب ڊيسڪ)ڊولي پارٽن، جيڪا غربت مان اڀري آمريڪي موسيقيءَ جي عظمت جي بلندين تي پهتي ۽ ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ خيراتي ڪمن ۾ مصرف رهندڙ ۽ مقبول ستارن مان هڪ بڻجي وئي.
سندس خاندان جي بيان موجب اڱاري ڏينهن ناشويل ۾ هوءَ پرامن طور وفات ڪري وئي. هن جي عمر 80 سال هئي. سندس ترجمان مارسل پاريسو موجب هوءَ ڪينسر سميت مختلف بيمارين کي منهن ڏئي رهي هئي.
هن ميوزڪ اسٽار جو مڙس ڪارل ڊين مارچ 2025 ۾ وفات ڪئي هئي. پارٽن هن سال جي شروعات ۾ پرستارن کي هڪ وڊيو ۾ چيو هو ته “مون ڪيتريون ئي شيون ڇڏي ڏنيون جيڪي مون کي سنڀالڻ گهرجن ها.”
ڊولي پارٽن ميوزڪ جو هڪ آمريڪي خزانو
اڌ صدي کان وڌيڪ جي ڪيريئر ۾، پارٽن آمريڪي تجربي کي پڪڙيو، 3,000 کان وڌيڪ گانا لکيا ۽ ڳايا. انهن ۾ “ڪوٽ آف ميني ڪلرز” نالي مشهور گيت به شامل هو، جيڪو هن جي ماءُ جي لاءِ هڪ خاموش قصيدو هو، جنهن خاندان جي ٻهراڙي ٽينيسي گهر ۾ ڪپڙا سِبيا. هن پيار ۽ دلشڪستگي جا گانا لکيا ۽ پيش ڪيا، جهڙوڪ “جولين” ۽ “آءِ ول آلويز لو يو.” “9 ٽو 5،” ساڳئي نالي جي فلم جو ٽائيٽل سانگ، جنهن ۾ پارٽن به اداڪاري ڪئي، آمريڪي عورتن ۽ مزدورن لاءِ هڪ ترانو بڻجي ويو هو.
پارٽن 49 البم جاري ڪيا ۽ 11 گريمي انعام کٽيا، ۽ سڀ کان ڪامياب ڪنٽري ڪراس اوور فنڪارن مان هڪ بڻجي وئي، پاپ چارٽس تي باقاعده هٽس اسڪور ڪندي، جنهن ۾ ڪيني روجرز سان ڊيوٽ “آئلينڊز ان دي اسٽريم” به شامل آهي.
زندگيءَ جي پوئين حصي ۾، هن پنهنجي وڏي ڪاميابيءَ کي خيراتي ڪمن ۾ مصروف ڪيو، هڪ لائبريري پروگرام شروع ڪيو جنهن دنيا جي ٻارن کي 300 ملين کان وڌيڪ ڪتاب تحفي طور ڏنا آهن.
پر پارٽن هميشه، سڀ کان پهريان، هڪ گانو لکندڙ هئي. هن کي اهو قصو ٻڌائڻ پسند هو ته هن جي سڀ کان وڏن گانن مان هڪ، “آءِ ول آلويز لو يو،” ڪيئن وجود ۾ آيو. جيڪو 1990ع ۾ وٽني هيوسٽن جي ڪور ڪرڻ کان پوءِ اڃا به وڌيڪ بلندين تي پهتو، گانو هن جي پرفارمنگ پارٽنر، پورٽر ويگنر کي درخواست طور شروع ٿيو ته هن کي ان ميوزڪ ٽي وي شو کان الڳ ٿيڻ ڏئي جنهن تي اهي گڏ ظاهر ٿيندا هئا.
جڏهن هن سولو وڃڻ جو ڪيس پيش ڪيو، ويگنر، هن جي ٻڌائڻ مطابق، “ڪنهن به شيءِ کي نه ٻڌي رهيو هو” جيڪا هوءَ چئي رهي هئي.
“تنهنڪري مان گهر ويس ۽ اهو گانو هن لکيو، ايندڙ صبح واپس وٺي وئي، ۽ چيو، ‘ويهه، مون کي توکي ڪجهه ٻڌائڻوآهي.’ تنهنڪري مان ڳائيم، ۽ هو روئي رهيو هو.” ويگنر تسليم ڪيو ۽ پارٽن، هڪ گاني سان جيڪو گهري دلشڪستگي جي درد کي پڪڙيو، آمريڪي موسيقيءَ جي تاريخ ۾ تقريبن بي مثال سولو ڪيريئر شروع ڪيو.
غريب گهراڻي کان شروعات
19 جنوري 1946 تي ٽينيسي ۾ هڪ ڪمري واري ڪيبن ۾ ڄايل ڊولي پارٽن 12 ٻارن مان چوٿين نمبر تي هئي. سندس خاندان انتهائي غريب هو ۽ سندس والد پڙهڻ به نه ڄاڻندو هو.
موسيقي هميشه سندن خاندان جو حصو هئي، خاص طور تي هن جي ماءُ ذريعي، جنهن جو پيءُ هڪ مبلغ هو جيڪو پيانو ۽ گٽار وڄائيندو هو. پارٽن هڪ ڀيري چيو هو ته “منهنجي خاندان وارا اهي ماڻهو هئا جيڪي جنازن ۽ شادين ۽ شندگن ۽ مقامي طور تي ڪنهن به شيءِ تي ڳائيندا هئا.”
پارٽن هڪ چاچَي ٻارڙي طور پهريون گٽار جو تحفو ڏنو. هن صرف 7 سالن جي عمر ۾ وڄائڻ سکيو ۽ پنهنجا گانا لکڻ شروع ڪيا. “ هڪ ڀيري پارٽن چيو هو ته امڙ حيران هئي ته مان ڪيئن قافيه ۽ اهڙين شين بابت گانا لکي سگهان ٿي جن کي مون ڪڏهن به نه سوچيو هو.”
پارٽن هاءِ اسڪول کان پوءِ پنهنجي موسيقيءَ جي خواهشن جي پيروي ڪرڻ لاءِ ناشويل منتقل ٿي. اتي پهرين ڏينهن، هن هڪ لانڊروميٽ جي ٻاهران ڪارل ٿامس ڊين نالي هڪ ماڻهوءَ سان ملاقات ڪئي. “مان حيران ۽ خوش ٿيس، جڏهن هو مون سان ڳالهائيندو هو، هو منهنجي منهن ڏانهن غور سان ڏسندو هو. جنهن سان هن بعد ۾ شادي ڪئي. پارٽن 1965 ۾ مونيومينٽ ريڪارڊز سان پنهنجو پهريون ريڪارڊ ڊيل ڪيو، ۽ ايندڙ سال ڊين سان شادي ڪئي.
ناشويل ۾ وڌيڪ پيار ٿيڻ سان، پارٽن 1967 ۾ “دي پورٽر ويگنر شو” تي باقاعده ظاهر ٿيڻ شروع ڪيو، هڪ مشهور ٽيليويزن موسيقي ورائٽي شو، جنهن هن کي گهريلو طور نالو ڪمائڻ ۾ مدد ڪئي. هن کي 1971 ۾ “جوشوا” سان پهريون نمبر هڪ هٽ مليو (“ڪوٽ آف ميني ڪلرز،” ساڳئي سال جاري ٿيو، نمبر 4 تي پهتو). 1974 تائين، ست سالن کان پوءِ پهرين ويگنر جي “پياري ننڍي ڇوڪري” طور هن جي حمايت ۾ ڳائڻ ۽ پوءِ ڪيترن ئي ڊيوئٽس ۾ هن سان اسٽيج شيئر ڪرڻ کان پوءِ، پارٽن فيصلو ڪيو ته اهو وقت آهي اڳتي وڌڻ جو ۽، “آءِ ول آلويز لو يو” جي ٿوري مدد سان، پنهنجي طور تي هوءَ اڳتي نڪري وئي. پارٽن 20 سالن جي عمر ۾ پنهنجي چاچي بل اوئنز، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن سندس گيت لکڻ ۾ به مدد ڪندو هو، هڪ پبلشنگ ڪمپني قائم ڪئي. ان هوندي به هن موسيقي ۾ دلچسپي برقرار رکي.
پارٽن 1974 ۾ ’آءِ ول آلويز لو يو‘ گاني جي ڪوريج کان ايلوس پريسلي کي انڪار ڪيو. هن پنهنجي مئنيجر ڪرنل ٽام کي پبلشنگ ڪمپني ۾ حصو ڏيڻ کان به انڪار ڪيو هو ۽ هوءَ چوندي هئي ته ڪاپي رائيٽس مان ٿيندڙ آمدني منهنجي خاندان لاءِ آهي.
جڏهن ٽريڪ 1992 جي فلم “دي باڊي گارڊ” جي پيار جي موضوع طور هيوسٽن لاءِ ميگاهٽ بڻجي ويو، پارٽن تقريبن 10 ملين ڊالر رائلٽيز ۾ ڪمايا.
گاني کان اسڪرين تائين
ڊولي پارٽن ذهين، هوشيار، دلڪشي ۽ حيرت انگيز حسن سان، ڪيمرا آڏو قدرتي ڏيک ڏيندي هئي. هن پنهنجو ورائٽي شو شروع ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، “ڊولي!” نالي، پر اهو صرف هڪ سيزن تائين رهيو، ڇو ته ان بعد کيس هالي ووڊ مان سڏ مليو.
پارٽن 1980 جي “9 ٽو 5” ۾ جين فونڊا ۽ ليلي ٽاملن سان گڏ پنهنجي فيچر فلم ڊيبيو ڪئي، ٽئي آفيس سيڪريٽريز جو ڪردار ادا ڪندي پنهنجي شاؤنسٽ باس کان انتقام جي منصوبابندي ڪن ٿيون.
فونڊا، جيڪا پنهنجي نئين ٺهيل پروڊڪشن ڪمپني ذريعي فلم جي پروڊيوسر هئي، ان لمحي کي ياد ڪيو جڏهن هن کي پڪ ٿي ته پارٽن کي فلم ۾ هجڻ گهرجي. هوءَ بروڊ وي تي ٽاملن جي هڪ عورت شو ڏسڻ وئي هئي، ۽ بعد ۾ ڄاڻندي هئي ته هوءَ هن کي ڪاسٽ ڪرڻ چاهي ٿي. گهر واپسي تي، هن ريڊيو آن ڪيو ۽ پارٽن کي “ٽو ڊورز ڊائون” ڳائيندي ٻڌو، هڪ خوشگوار گانو هڪ عورت بابت جيڪا پنهنجي دلشڪستگي کي وسارڻ ۽ پاڙيسري جي پارٽي تي وڃڻ جو انتخاب ڪري ٿي.
“منهنجا وار اُڀا ٿي ويا،” فونڊا چيو. “هوءَ ڪڏهن به فلم نه ڪئي هئي. مون سوچيو، او منهنجا خدا. ڊولي، ليلي ۽ جين…”
پارٽن فلم ۾ اسٽار ٿيڻ تي راضي ٿي، پر شرط رکيو ته هوءَ ٿيم سانگ لکي ۽ پيش ڪري سگهي. پارٽن پنهنجي ايڪريلڪ ناخن کي اسٽرم ڪرڻ مان ڄاول، گانو “9 ٽو 5” جلدي عورتن جي آزاديءَ جي تحريڪ جو سائونڊ ٽريڪ جو حصو بڻجي ويو، خاص طور تي جيئن اهو ڪم جي جڳهه ۾ تحفظ ۽ برابر حقن سان تعلق رکي ٿو.
هو 1982 جي “دي بيسٽ لٽل هوئر هائوس ان ٽيڪساس” ۾ برٽ رينولڊز جي سامهون وڏي اسڪرين تي واپس آئي ۽ بعد ۾ 1989 جي “اسٽيل ميگنولياس” جنهن ۾ سالي فيلڊ ۽ جوليا رابرٽس شامل هئا، تنهن هن کي پرستارن جي نئين نسل سان متعارف ڪرايو، جنهن ۾ LGBTQ+ ڪميونٽي جا ڪيترا ماڻهو به شامل هئا.
پارٽن پنهنجي موسيقيءَ جي صلاحيتن کي انهن منصوبن ۾ قرض ڏنو جن کي هن جي وڌيڪ روايتي ڪنٽري ڪيمپ ۾ ڪيترا مسئلو سمجهي سگهن ها، جهڙوڪ هن جو 2005 جو گانو “ٽريولين ٿرو،” فلم “ٽرانس آمريڪا” ۾ پيش ڪيل، جيڪو هڪ ٽرانس عورت بابت هو جيڪا خانداني تعلقات بهتر ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي. ٽريڪ پارٽن کي بهترين اصل گاني لاءِ هن کي ٻئي آسڪر نامزدگي حاصل ڪئي، “9 ٽو 5” کان پوءِ.
پارٽن 2016 ۾ ليري ڪنگ جي پروگرام ۾ چيو هو ته اسانکي قبول ڪندڙ ۽ پيار ڪندڙ هجڻ گهرجي. اسان سڀ خدا جا ٻار آهيون. اسان اهي آهيون جيڪي آهيون، ۽ اسان کي اهو هجڻ جي اجازت ڏني وڃي جيڪي آهيون.”
پارٽن پنهنجي سياست بابت وڌيڪ خاموش رهي. پرستارن کي ڪڏهن به مخصوص صدرن يا سياستدانن جي باري ۾ هن جي راءِ بابت خبر نه پئي. هوءَ ليبل ڪرڻ تي ناراض ٿي، هن پاڻ کي فيمنسٽ نه سڏيو، جڏهن ته وقت سان گڏ تسليم ڪيو ته هوءَ نظريي جي بدران “عمل ۾” فيمنسٽ هئي.
ڏيڻ جو ورثو
پارٽن وقت سان گڏ تمام ڪامياب ٿي وئي، هٽ گانا لکيا ۽ پنهنجي تصوير کي بيڪنگ مڪسز کان وٺي زيورن، ڪاسٽ آئرن ڪڪ ويئر تائين سڀ ڪجھ ۾ قرض ڏنو. 1986 ۾، هن پيجن فورج، ٽينيسي ۾ هڪ ٿيم پارڪ خريد ڪيو ۽ ان جو نالو ڊولي ووڊ رکيو. پارڪ دنيا جي چوڌاري ڊولي جي عقيدت مندن کي ڪشش ڪري ٿو ۽ علائقي لاءِ آمدني جو هڪ وڏو ذريعو پڻ آهي. تفريحي پارڪ سيوير ڪائونٽي جو سڀ کان وڏو آجر آهي، هڪ 2021 جي معاشي اثر جي مطالعي مطابق، جنهن کي 23,000 کان وڌيڪ نوڪريون پيدا ڪرڻ ۽ سالانه تقريباً 1.8 ارب ڊالر پيدا ڪرڻ جو ڪريڊٽ ڏنو ويو هو.
پارٽن ڪيترا بهترين وڪرو ٿيندڙ ڪتاب شايع ڪيا، جن ۾ يادگيريون “ڊولي: مائي لائف اينڊ اڌر انفنشڊ بزنس،” “بيهائنڊ دي سيمز: مائي لائف ان رين اسٽونز” ۽ “اسٽار آف دي شو: مائي لائف آن اسٽيج،” ۽ گڏوگڏ جيمس پيٽرسن سان گڏيل لکيل ناول “رن روز رن” شامل آهن. هن ڪيترا ٻارن جا ڪتاب به لکيا، جن ۾ “آءِ ايم ا ريئن بو،” “ڪوٽ آف ميني ڪلرز” ۽ “بلي دي ڪڊ” سيريز شامل آهن.
1999 ۾، پارٽن کي ڪنٽري ميوزڪ هال آف فيم ۾ شامل ڪيو ويو ۽ 2011 ۾ ريڪارڊنگ اڪيڊمي جو لائف ٽائم اچيومنٽ ايوارڊ مليو. جيئن ته راڪ اين رول هال آف فيم لاءِ، هن شروعات ۾ شامل ٿيڻ جي امڪان تي انڪار ڪيو، چيو ته هوءَ محسوس نه ڪري رهي هئي ته هوءَ هڪ جائز راڪ اسٽار آهي. هن ان کي هڪ دعوت طور ورتو (هنجي مڙس جي درخواست تي) هڪ راڪ البم جي ڪوشش ڪرڻ جو، قدرتي طور تي “راڪ اسٽار” سڏيو ويو، جنهن ۾ ڪنٽري ليجنڊ رنگو اسٽار ۽ پال ميڪارٽني جهڙن راڪ روشنين سان ڊيوٽ ڪندي ۽ “اسٽيئر وي ٽو هيون” ۽ “ليٽ اٽ بي” جهڙن ڪلاسيڪل راڪ گانن کي ڪور ڪندي ڏٺو ويو.
جيئن هن جي موسيقي ۽ ڪاروبار ۾ ڪاميابي وڌي، تيئن پارٽن جي انسانيت پسند ڪوششون به وڌيون. ڊولي ووڊ جي افتتاح کان ٻه سال پوءِ، پارٽن ڊولي ووڊ فائونڊيشن شروع ڪئي، جيڪا شروعات ۾ هن جي گهر ڪائونٽي ۾ هاءِ اسڪول ڇڏڻ جي شرح گهٽائڻ جي ڪوشش ڪئي. بڊي پروگرام شامل ڪرڻ لاءِ وڌائڻ کان پوءِ، جنهن ۾ پارٽن ذاتي طور تي هر 7 هين ۽ 8 هين گريڊ جي شاگرد کي 500 ڊالر ڏيڻ جو واعدو ڪيو جيڪڏهن هو هاءِ اسڪول مان گريجوئيٽ ٿين، هن امئجينيشن لائبريري ٺاهي، جيڪا دنيا جي سڀ کان اعليٰ ابتدائي خواندگي ڪوششن ۽ ڪتاب تحفي پروگرامن مان هڪ بڻجي وئي آهي. اهو سڀ هن جي پيءُ سان ڳنڍيل هو، جنهن کي هن چيو ته لائبريري خراج تحسين ۾ آهي.
“هو سڀ کان هوشيار ماڻهو هو جنهن کي مون ڄاتو آهي پر مان پنهنجي دل ۾ ڄاڻان ٿي ته هن جي پڙهڻ جي ناڪامي شايد هن کي پنهنجي سڀني خوابن کي پورو ڪرڻ کان روڪيو.”
ڪيترن ئي اسڪالرشپ عطيي ۽ پروگرامن کان علاوه، پارٽن سالن کان قدرتي آفتن کان پوءِ به متحرڪ ٿي جيڪي هن جي گهر رياست ۽ آس پاس جي علائقن کي متاثر ڪن ٿا.
ڪووڊ-19 وبائي مرض جي بعد، هن ذاتي طور تي موڊرنا ويڪسين جي ترقي جي فنڊنگ ۾ مدد ڪرڻ لاءِ قدم کنيو ۽ ناشويل ۾ وينڊربلٽ يونيورسٽي ۾ ڪورونا وائرس تحقيق لاءِ 1 ملين ڊالر عطيو ڪيا.
“مون کي ايترو فخر محسوس ٿيو ته ان ننڍي ٻج جي پيسي جو حصو ٿيڻ جو جيڪو اميد آهي ته ڪنهن وڏي شيءِ ۾ وڌندو ۽ هن دنيا کي شفا ڏيڻ ۾ مدد ڪندو،” پارٽن چيو.
آءِ ول آلويز لو يو
پنهنجي سڄي زندگيءَ ۾، پارٽن پنهنجي خانگي زندگي خانگي رکي. هن جو مڙس ڪارل ڊين انهن جي شادي جي اڪثر حصي لاءِ هن جي روشني کان نمايان طور تي غير حاضر هو، پر انهن جي پيار جي ڪهاڻي مضبوط هئي.
ڊين، پارٽن جي ڪيريئر جو هڪ خاموش پر مضبوط حامي هو. هن 2020 ۾ انٽرٽينمينٽ ٽونائٽ کي ٻڌايو. “هو مون تي فخر ڪري ٿو، ۽ هو حسد نه ڪندو آهي. اسان صرف گڏ ئي سٺا آهيون.”
ڊين مارچ 2025 ۾ 82 سالن جي عمر ۾ وفات ڪئي، هڪ نقصان جيڪو سپر اسٽار لاءِ تمام ڏکيو هو. هن 59 سالن جي مڙس جي عزت ۾ هڪ گانو، “جيڪڏهن تون نه هجين ها ته مان هن منزل تي نه هجان ها” جاري ڪيو.
