ڪراچي(ايڊيٽر ڊيسڪ)’چيٽ جي پي ٽي‘ ٺاهيندڙ ڪمپني اوپن اَي آءِ جي سربراهه سام آلٽمين جو چوڻ آهي ته ماڻهن کي مصنوعي ذهانت (AI) ٺاهيندڙ ڪمپنين تي وڌيڪ اعتماد ڪرڻ گهرجي ته اهي هن ٽيڪنالاجي کي محفوظ رکڻ لاءِ مناسب قدم کڻنديون.
سام آلٽمين اڱاري ڏينهن سان فرانسسڪو ۾ هڪ ڪانفرنس دوران چيو، ”دنيا کي اهو اعتماد رکڻ گهرجي ته اسان درست ڪم ڪنداسين، ڇاڪاڻ ته اهو ئي درست ڪم آهي ۽ اسان کي ان جي سنگينيءَ جو مڪمل احساس آهي.“
سندس اهو بيان اهڙي وقت ۾ سامهون آيو آهي جڏهن مصنوعي ذهانت جي صنعت سان تعلق رکندڙ ماهرن ۽ گڏيل قومن جي انساني حقن بابت سربراهه پاران مصنوعي ذهانت جي ڊوڙ کي انسانيت جي خاتمي جو سبب قرار ڏيندي سخت ڳڻتي ظاهر ڪئي وئي آهي.
هن تسليم ڪيو ته ماڻهن جو AI بابت پريشان ٿيڻ جائز آهي، ڇاڪاڻ ته انهن اوزارن جون صلاحيتون تمام تيزيءَ سان وڌيون آهن.
مصنوعي ذهانت سڀني انسانن کي ختم ڪري سگهي ٿي
گڏيل قومن پاران مصنوعي ذهانت بابت ڳڻتي ظاهر
مصنوعي ذهانت جي ڪمپنين پاران رفتار گهٽائڻ تي زور
پر نقادن جو چوڻ آهي ته ڪمپنين تي اهو ڀروسو نٿو ڪري سگهجي ته اهي پاڻ ئي پنهنجي نگراني ۽ ضابطي جو نظام قائم ڪنديون. کاٻي ڌر جي سينيٽر برني سينڊرز ۽ آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي اڳوڻي صلاحڪار اسٽيو بينن پڻ AI لاءِ وڌيڪ حڪومتي نگراني ۽ ضابطن جو مطالبو ڪندڙن ۾ شامل آهن.
ٽرمپ پاڻ تيزيءَ سان ترقي ڪندڙ هن ٽيڪنالاجي تي وڌيڪ حفاظتي پابندين جي مطالبن تي تنقيد ڪري چڪو آهي ۽ AI جي حفاظت بابت خدشن کي ”ٺڳي“ قرار ڏنو آهي.
هن چيو هو ته AI لاءِ گهربل واحد ”حفاظتي بندوبست“ هڪ ”مضبوط ۽ هوشيار“ صدر آهي.
آلٽمين جا اهي تبصرا اڱاري ڏينهن سافٽ ويئر ڪمپني سيلز فورس جي ميزباني هيٺ ٿيندڙ سالياني ڪانفرنس ۾ شرڪت دوران سامهون آيا.
هن چيو، ”هاڻي اسان لاءِ اهو تصور ڪرڻ ايترو ڏکيو ناهي جيترو اڳ هوندو هو ته هي ٽيڪنالاجي ڪيئن غلط رخ اختيار ڪري سگهي ٿي. منهنجو خيال آهي ته دنيا جو ان کان ڊڄڻ درست آهي.“
پر خود AI ڪمپنين جا سربراهه به تسليم ڪري چڪا آهن ته اهڙي ٽيڪنالاجي کي ضابطن ۾ آڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪا ايتري تيزيءَ سان تبديل ٿي رهي آهي.
3 سيپٽمبر تي Axios کي ڏنل هڪ انٽرويو ۾ آلٽمين چيو ته کيس اميد هئي ته 2023ع ۾ سندس ڪانگريس آڏو بيان کان پوءِ آمريڪي ڪانگريس جديد AI لاءِ هڪ ”بنيادي فريم ورڪ“ تيار ڪندي، پر اڃا تائين ائين نه ٿي سگهيو آهي.
هن جو چوڻ هو ته قانون سازن لاءِ ٽيڪنالاجي جي رفتار سان گڏ هلڻ ۽ ان کي ضابطن ۾ آڻڻ، بغير ان جي ”جدت جي رفتار کي سست ڪرڻ“ جي، ڏکيو ثابت ٿيو آهي.
آمريڪي ڪانگريس مان جلد AI بابت نوان حفاظتي قانون منظور ٿيڻ جا امڪان نظر نٿا اچن، جيتوڻيڪ قانون ساز سومر ڏينهن اونهاري جي موڪل کان واپس اچي چڪا آهن.
آمريڪا جي ٻنهي وڏين سياسي پارٽين اندر به ان ڳالهه تي اتفاق راءِ موجود ناهي ته AI جي ضابطي لاءِ ڪهڙو طريقو اختيار ڪيو وڃي. ان کان علاوه نومبر جي شروعات ۾ ٿيندڙ مڊٽرم چونڊن کان اڳ ايوانِ نمائندگان هن هفتي جي آخر ۾ ٻيهر وقفي تي وڃڻ وارو آهي.
ٽرمپ خبردارين باوجود AI تي ايترو زور ڇو ڏئي رهيو آهي؟
اڱاري ڏينهن آلٽمين جا تبصرا گذريل هفتي هڪ اهڙي پوسٽ جي وائرل ٿيڻ کان پوءِ سندس پهريون عوامي بيان هئا، جيڪا AI ڪمپني اينٿروپڪ ڇڏي ويندڙ هڪ محقق طرفان ڪئي وئي هئي. ان محقق دعويٰ ڪئي هئي ته جيڪڏهن AI کي بي ضابطه ڇڏيو ويو ته ڏهاڪي جي پڄاڻيءَ تائين اها ”سڀني انسانن کي ماري سگهي ٿي“.
ڪجهه ٻين AI عملدارن ۽ ماهرن پڻ ان جائزي سان اتفاق جو اظهار ڪيو، جيتوڻيڪ هنن اهو واضح نه ڪيو ته هو ان نتيجي تي ڪيئن پهتا يا AI اهڙو ڪم عملي طور ڪيئن ڪري سگهي ٿي.
آلٽمين جي تبصرن کان پوءِ ميٽا جي سربراهه مارڪ زڪربرگ X تي لکيو ته هر AI ڪمپني وٽ حفاظت لاءِ ”پنهنجا قدم کڻڻ“ جي صلاحيت ۽ ترغيب موجود آهي.
هن لکيو، ”جيڪا به ليبارٽري AI کي انساني قدرن سان هم آهنگ ڪرڻ تي ڌيان نه ڏيندي، اها پوئتي رهجي ويندي.“
هن وڌيڪ لکيو ته جيڪڏهن ڪنهن ڪمپني جي ماڊلز سبب نقصان ٿئي ٿو ته انهن کي وڏي قانوني ذميواري کي منهن ڏيڻو پئجي سگهي ٿو، تنهنڪري انهن وٽ اهڙي نقصان کي روڪڻ لاءِ مضبوط ترغيب موجود آهي.
Alignment AI جو اهو شعبو آهي، جنهن جو مقصد انساني اخلاقي خيالن ۽ اصولن کي AI ۾ شامل ڪرڻ آهي. ٻين لفظن ۾، ان جو مقصد AI کي انهن قدرن مطابق هلائڻ آهي، جن کي انسان اهميت ڏين ٿا.
AI کي پاڻ ضابطي ۾ رکڻ بابت اختلاف
ڪجهه سياسي شخصيتن ان خيال جي مخالفت ڪئي آهي ته AI ڪمپنين کي پاڻ ئي پنهنجي نگراني ۽ ضابطي جي اجازت هجڻ گهرجي.
برني سينڊرز چيو ته AI بابت فيصلا ”دنيا جي چند امير ترين ماڻهن“ جي حوالي ڪيا ويا آهن، جڏهن ته وائيٽ هائوس جي اڳوڻي حڪمتِ عملي ساز اسٽيو بينن چيو ته عوام ٽيڪنالاجي جي ”اوليگارڪ“ ماڻهن تي اهو ڀروسو نٿو ڪري سگهي ته اهي پاڻ کي پاڻ ضابطن ۾ رکندا.
Nvidia جي سربراهه جينسن هوانگ پڻ اڱاري ڏينهن ساڳئي ڪانفرنس ۾ چيو ته نئين AI ٽيڪنالاجي جا ورزن جاري ڪرڻ گهرجن يا نه، اهو فيصلو AI ڪمپنين کي پاڻ ڪرڻ گهرجي، نه ڪي ٻاهرين قوتن کي.
هن چيو، ”اسان کي نون قانونن يا ضابطن جي ضرورت ناهي.“
هن وڌيڪ چيو ته جدت جي رفتار ۽ AI شين جي حفاظت وچ ۾ ڪو ”ڪوڙو انتخاب“ پيش نه ڪيو وڃي.
Nvidia هن وقت مارڪيٽ قدر جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني آهي ۽ ان جا منافعا ان جي هارڊويئر جي زبردست طلب سبب تيزيءَ سان وڌيا آهن.
هوانگ اهو به چيو ته حفاظت بنيادي طور تي هڪ ”انجنيئرنگ جو مسئلو“ آهي ۽ جيڪڏهن ڪمپنيون ڪنهن پراڊڪٽ بابت پنهنجو اعتماد وڃائي ويهن ته انهن کي ”وقفو وٺڻ گهرجي.“
AI جي تيزيءَ سان ترقي بابت وڌندڙ خدشا
AI صنعت جي اندر کان سامهون ايندڙ تازين دعوائن AI جي ترقيءَ تي نگراني ۽ ڇنڊڇاڻ وڌيڪ تيز ڪري ڇڏي آهي. ان صورتحال سبب Anthropic جي سربراهه ڊاريو امودي AI جي ترقيءَ جي رفتار گهٽائڻ جو مطالبو ڪيو ۽ حڪومتن تي زور ڏنو ته صنعت کي ضابطن هيٺ آڻين.
سندس ان پوسٽ کي آلٽمين، گوگل ڊيپ مائنڊ جي گڏيل باني ڊيمس هسابس ۽ ايلون مسڪ پاران ساراهيو ويو.
پر اڱاري تائين وڌيڪ AI اڳواڻ حڪومتي مداخلت بدران پاڻمرادو ضابطي جي حمايت ۾ ڳالهائيندي نظر آيا.
آلٽمين چيو ته AI ڪمپنيون پاڻ کي ضابطن ۾ رکڻ جي صلاحيت رکن ٿيون. هن چيو، ”اسان اهو درست طريقي سان ڪنداسين.“
هن وڌيڪ چيو ته جيڪڏهن ڪمپنيون ”Alignment ۽ حفاظت کي AI جي صلاحيتن کان گهڻو اڳتي“ برقرار نه رکي سگهيون ته اهي پنهنجي ترقيءَ جي رفتار ”سست يا بند“ ڪنديون.
پر جديد AI جي باني ماهرن مان هڪ يوشوا بينجيو X تي لکيو ته AI مان پيدا ٿيندڙ بدترين خطرن کي روڪڻ لاءِ ”منافعي لاءِ ڪم ڪندڙ شعبي کان ٻاهر وڌيڪ پرجوش ڪوششن“ جي ضرورت آهي.
ڪجهه صنعت سان لاڳاپيل شخصيتن جو موقف آهي ته AI بابت ٻيهر وڌندڙ خدشا وڌائي پيش ڪيا پيا وڃن ۽ انهن کي صنعت لاءِ وڌيڪ جوش ۽ شهرت پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو پيو وڃي.
ڪاروباري دنيا لاءِ آلٽمين جو پيغام
ڪانفرنس دوران آلٽمين سوين ڪاروباري ماڻهن جي ميڙ کي خطاب ڪندي چيو ته کين پنهنجي ڪم ۾ مدد لاءِ AI اوزار استعمال ڪرڻ گهرجن، پر ساڳئي وقت انهن اوزارن جي ضرورت پنهنجي ڪاروبار کي AI جي مدد سان ٿيندڙ امڪاني سائبر حملن کان بچائڻ لاءِ پڻ آهي.
AI ڪمپنين جي سربراهن کي مڪمل طور تي پاڻ کي پاڻ ضابطن ۾ رکڻ ڏيڻ جو خيال صنعت جي ڪجهه ماڻهن کي خراب خيال لڳي رهيو آهي.
Anthropic جي عملدار ۽ گڏيل باني جيڪ ڪلارڪ سومر ڏينهن بي بي سي کي ٻڌايو ته AI کي ”مڪمل طور تي بي ضابطه صنعت“ بڻائي ڇڏڻ ”تمام وڏن خطرن سان پاسا اڇلائڻ“ برابر هوندو.
Logical Intelligence جي چيف آپريٽنگ آفيسر پيٽرڪ هِلمن، جنهن جي سربراهي AI صنعت جي مشهور شخصيت يان ليڪون ڪري ٿو، اڱاري ڏينهن ان ڳالهه ڏانهن ڌيان ڇڪايو ته ماڻهن کي ٽيڪنالاجي ڪمپنين تي عوامي مفاد ۾ واقعي ڪجهه ڪرڻ بابت ڪيترو گهٽ اعتماد آهي.
هِلمن چيو: ”انهن ڏينهن ۾ آمريڪي ماڻهو جنهن اداري تي واشنگٽن کان به گهٽ ڀروسو ڪري سگهن ٿا، اهو شايد سليڪون ويلي آهي. مان ٻنهي هنڌن تي ڪم ۽ رهائش اختيار ڪري چڪو آهيان ۽ مان يقين سان چئي سگهان ٿو ته ٻنهي هنن ادارن پاڻ تي اهو شڪ ڪرڻ جو سبب پيدا ڪيو آهي.“
هن وڌيڪ چيو: ”جيڪڏهن توهان سمجهو ٿا ته جيڪا شيءِ توهان ٺاهي رهيا آهيو اها خطرناڪ آهي، ته اسان کي ڏيکاريو ته توهان ڪهڙا ڪم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ تيار آهيو.“
AI جي حفاظت لاءِ صنعت اندر گڏيل معاهدي جون ڪوششون
OpenAI ۽ Anthropic جي اڳواڻن چيو آهي ته هنن تازو AI جي حفاظت بابت صنعتي سطح جي ڪنهن معاهدي ڏانهن ڪم شروع ڪيو آهي.
امودي اڱاري ڏينهن ڪانفرنس ۾ مختصر شرڪت دوران چيو ته Anthropic هاڻي ”صنعت جي ٻين حصن سان ڳالهه ٻولهه“ ڪري رهي آهي ته جيئن AI اوزارن ۽ انهن جي ترقي لاءِ بهتر حفاظتي معيار ۽ جانچ جا طريقا اختيار ڪرڻ بابت عزم ڪيو وڃي.
هن اهو به چيو ته AI جي تيزيءَ سان وڌندڙ دور جي سڀ کان وڏي حيرت انگيز ڳالهين مان هڪ اها نه هئي ته ٽيڪنالاجي پاڻ ڪيتري ترقي ڪئي، پر ان جو وسيع اثر هو.
امودي چيو: ”اسان اهو اندازو نه لڳايو هو ته ان سان ڪمپنيون ايتري تيزيءَ سان وڌنديون ۽ ايترو جلدي اهي ڪيترين ئي شين لاءِ مرڪزي حيثيت اختيار ڪري وٺنديون.“
OpenAI جي عملدار ڪرس ليهين گذريل هفتي چيو هو ته ڪمپني ٻين AI ليبارٽرين سان پڻ گڏجي ”جديد ترين AI معيارن کي اڳتي وڌائڻ لاءِ، حڪومت جي حمايت هجي يا نه هجي، هڪ رضاڪاراڻي ڪوشش“ تي ڪم ڪري رهي آهي.
انهن ليبارٽرين ۾ Anthropic ۽ Google DeepMind پڻ شامل آهن.
ليهين لکيو: ”جڏهن داءُ ايترا وڏا هجن ته اسان ڀرپور شيءِ کي سٺي شيءِ جو دشمن بڻجڻ نه ٿا ڏئي سگهون.“
