ڪراچي (اسٽاف رپورٽر)سنڌ جي گهرو کاتي گل پلازا سانحي تي عدالتي ڪميشن جي رپورٽ جاري ڪري ڇڏي آهي. رپورٽ ۾، ڪميشن حادثي ۾ ڌرين جي ذميوارين جو تعين ڪيو.رپورٽ موجب، عمارت خطرناڪ ۽ باهه جي حفاظت جي خلاف ورزي ۾ ڪمرشل استعمال ۾ رهي. گل پلازا انتظاميه ڄاڻايل نقصن کي ختم نه ڪيو.عمارت ۾ اسپيڪر سسٽم جي موجودگي جي باوجود، ان کي استعمال نه ڪيو ويو. گل پلازا جي باقاعده منصوبي ۾ 1102 دڪان هئا، حقيقت ۾ 1153 دڪان هئا. دڪانن ۾ وڏي مقدار ۾ آتش گير سامان هو.عدالتي ڪميشن جي رپورٽ موجب، 2024 ۽ 2025 جي سول ڊفينس رپورٽ ۾ باهه جي حفاظت جي سامان جي غير موجودگي ملي. سول ڊفينس رپورٽ عمارت ۾ آتش گير مواد جي موجودگي جي به نشاندهي ڪئي.رپورٽ ۾ وڌيڪ چيو ويو آهي ته سول ڊفينس رپورٽ عمارت ۾ نڪرڻ وارن رستن ۾ خامين جي به نشاندهي ڪئي.عدالتي ڪميشن جي رپورٽ موجب، فائر برگيڊ کي اطلاع ڏيڻ ۾ انتهائي غير دانشمندانه دير ڪئي وئي، بجلي ڪٽڻ سبب اوندهه ٿي وئي، ۽ مٿين منزلن مان نڪرڻ جا امڪان وڌيڪ گهٽجي ويا.2024 ۽ 2025 ۾ سامهون ايندڙ خرابين کي درست ڪرڻ لاءِ ڪا به ڪارروائي نه ڪئي وئي، 2025 ۾ عدالتن جي فعال ٿيڻ کان پوءِ به قانوني ڪارروائي اڳتي نه وڌي وئي، سول ڊفينس جي ناڪامي خطري کان لاعلمي نه آهي، اهو عمل درآمد ۾ ناڪامي آهي، ايس بي سي اي شڪايت جي بنياد تي بيهڻ سان ذميواري کان بچي نٿو سگهي.فائر برگيڊ کي موقعي تي پهچڻ ۾ دير ٿي، ان جي جوابي معيارن جي برعڪس، عمارت ۾ لڳ ڀڳ 35 کان 40 منٽن کان پوءِ اثرائتي باهه وسائڻ شروع ٿي، پاڻي جي کوٽ، ري فلنگ فائر فائٽنگ ۽ بچاءُ کي متاثر ڪيو، فائر اسٽيشنن تي پاڻي هجڻ جي دعويٰ جي باوجود، شروعاتي مرحلي تي اثرائتي پاڻي جي فراهمي جي کوٽ هڪ وڏو انتظامي مسئلو آهي، اهلڪار باهه لڳڻ کان پوءِ پهتا پر پوءِ به بچاءُ جو هڪ مؤثر موقعو هو، بچاءُ 11:15 کان 11:20 تائين ممڪن هو ۽ ڪجهه متاثرين کي به نظر اچي رهيو هو، ريمپ کان عمارت تائين رسائي 11:30 تائين به ممڪن هئي، ريسڪيو 1122 موجود وقت کي وڏي پيماني تي آپريشن ۾ تبديل نه ڪيو.رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته قانون جي تحت، بجلي جي تنصيبات ۽ سامان جو باقاعدي معائنو ڪيو وڃي ها. اليڪٽرڪ انسپيڪٽر جي بيان موجب، گل پلازا جو ڪو به باقاعده بجلي جو معائنو نه ڪيو ويو. ذميواري ڪنهن هڪ اداري يا هڪ حڪومت تائين محدود ناهي. قانوني اختيار هئا، هڪ آڊٽ سسٽم، عمارت جو ڪنٽرول، فائر فائٽنگ ۽ ايمرجنسي رسپانس ادارا مختلف وقتن تي موجود هئا. مجموعي طور تي هي نظام اثرائتي طريقي سان ڪم نه ڪري سگهيو. نه رڳو باهه لڳڻ سبب، پر دير، اونداهي ۽ بند روڊن جي ڪري به ماڻهو پنهنجون جانيون وڃائي ويٺا. بچاءُ جا موقعا بروقت استعمال نه ٿيڻ سبب جاني نقصان ٿيو. غير فعال حفاظتي نظام، غير موثر آڊٽ، ۽ منتشر ادارن جي ذميوارين پڻ جاني نقصان جو سبب بڻيون.
