يچانگ، هوبئي، چين (ويب ڊيسڪ) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سومر ڏينهن يانگسي درياهه تي قائم دنيا جي مشهور ٿري گورجز ڊيم جو دورو ڪيو، جتي کيس پن بجليءَ جي پيداوار، ٻوڏن تي ضابطي، پاڻيءَ جي ذخيرن ۽ درياهه جي انتظام بابت چين جي تجربن تي بريفنگ ڏني وئي. سنڌ جي وڏي وزير صوبائي وزيرن شرجيل انعام ميمڻ، ڄام خان شورو، محمد بخش مهر، خاص معاون سيد قاسم نويد ۽ سينيئر آفيسرن تي ٻڌل اعليٰ سطحي وفد جي اڳواڻي ڪندي ڊيم جي مختلف حصن جو دورو ڪيو. ان موقعي تي چيني اختيارين کيس دنيا جي سڀ کان وڏي پن بجلي گهر جي رٿابندي، تعمير ۽ آپريشن بابت تفصيلي بريفنگ ڏني. اختيارين وفد کي ٻڌايو ته ٿري گورجز ڊيم جي تعمير لڳ ڀڳ ٻن ڏهاڪن ۾ مڪمل ٿي ۽ اهو 2012ع ۾ مڪمل ڪيو ويو. هن ڊيم جي بجلي پيدا ڪرڻ جي نصب ٿيل صلاحيت 22,500 ميگاواٽ آهي، جڏهن ته اهو هر سال 100 ٽيراواٽ ڪلاڪن کان وڌيڪ بجلي پيدا ڪري ٿو. صاف توانائي پيدا ڪرڻ کان سواءِ، هي رٿابندي يانگسي درياهه تي ٻوڏن کي ضابطي ۾ رکڻ ۽ ملڪ اندر آبي آمدورفت لاءِ پڻ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. بريفنگ دوران وڏي وزير پاڻي ذخيرو ڪرڻ، ٻوڏن جي صورتحال کي ضابطي ۾ رکڻ ۽ پاڻيءَ جي صورتحال جي هر لمحي نگرانيءَ واري گڏيل نظام ۾ خاص دلچسپي ڏيکاري. سيد مراد علي شاهه چيو ته سنڌ کي موسمياتي تبديلين سبب وڌندڙ چئلينجن کي منهن ڏيڻو پئجي رهيو آهي، جن ۾ چوماسي جي مُند دوران تباهه ڪندڙ ٻوڏون ۽ خشڪ موسمن ۾ پاڻيءَ جي کوٽ شامل آهن. اهڙين حالتن ۾ پاڻيءَ جو اثرائتو انتظام صوبي جي اهم ترجيحن مان هڪ هجڻ گهرجي. هن چيو ته ٿري گورجز ڊيم جو تجربو ظاهر ڪري ٿو ته جديد انجنيئرنگ، ٽيڪنالاجي ۽ ڊگهي مدي واري رٿابنديءَ ذريعي پاڻي وسيلن کي معاشي ترقي، توانائيءَ جي تحفظ ۽ موسمياتي تبديلين کي منهن ڏيڻ جي صلاحيت وڌائڻ جو ذريعو بڻائي سگهجي ٿو. وڏي وزير سيد مراد علي شاهه نشاندهي ڪئي ته سنڌ کي سنڌو درياهه جي نظام ذريعي مختلف موسمن ۾ پاڻيءَ جي مناسب مقدار ملي ٿي، پر مستقبل ۾ زرعي، شهري ۽ صنعتي گھرجن لاءِ اضافي پاڻي محفوظ ڪرڻ جي صلاحيت محدود آهي. هن وڌيڪ چيو ته ايندڙ نسلن لاءِ پائيدار ترقي ۽ پاڻيءَ جي تحفظ کي يقيني بڻائڻ خاطر پاڻي ذخيرو ڪرڻ، ٻوڏن جي نقصانن کي گهٽائڻ ۽ آبپاشيءَ جي انتظام لاءِ جديد ۽ اثرائتا حل ڳولڻا پوندا. سيد مراد علي شاهه چيو ته سنڌ حڪومت چين جي آبي انتظام واري ماڊل جي لاڳاپيل طريقن کي خاص طور آبي ذخيرن کي هلائڻ ۽ انهن جي انتظام، ٻوڏن جي اڳڪٿي، پاڻيءَ سان گڏ ايندڙ مٽي ۽ گاد جي انتظام ۽ مٺي پاڻيءَ کي ذخيرو ڪرڻ جا طريقا سنڌ ۾ لاڳو ڪرڻ جي امڪانن جو جائزو وٺندي. وڏي وزير سنڌو درياهه جي ڇوڙ واري علائقي (ڊيلٽا) جي تحفظ ۽ سنڌ جي سامونڊي علائقن ۾ سمنڊ جي کارَي پاڻيءَ کي زمين اندر وڌڻ کان روڪڻ جي اهميت تي پڻ ڳالهه ٻولهه ڪئي. هن زور ڀريو ته مستقبل ۾ پاڻيءَ جي بنيادي ڍانچي جي رٿائن ۾ ترقياتي ضرورتن ۽ ماحولياتي پائيداريءَ وچ ۾ توازن برقرار رکڻ لازمي آهي. هن چيو ته پاڻيءَ جي تحفظ بابت ڪنهن به حڪمت عمليءَ ۾ سنڌو درياهه جي ڊيلٽا جي ماحولياتي ضرورتن جو تحفظ يقيني بڻائڻ گهرجي. ان سان گڏ زرعي پيداوار وڌائڻ ۽ ٻوڏن توڙي ڏڪار کان متاثر ٿيندڙ ڪمزور برادرين جو تحفظ پڻ ضروري آهي. سنڌ جي وڏي وزير وفد سان گڏ موجود آفيسرن کي هدايت ڪئي ته اهي پاڻيءَ جي صورتحال جي نگراني، جديد ۽ خودڪار آبي ذخيرن جي انتظام ۽ درياهه جي سڄي طاس جي گڏيل انتظام بابت چين جي بهترين طريقن جو مطالعو ڪن، جيئن انهن کي سنڌ جي ضرورتن مطابق اختيار ڪرڻ جي امڪانن جو جائزو وٺي سگهجي. هي دورو سنڌ جي وڏي وزير جي چين جي هڪ هفتي واري سرڪاري دوري جو حصو هو، جنهن جو مقصد بنيادي ڍانچي، سيڙپڪاري، ٽيڪنالاجي، تعليم ۽ پائيدار ترقيءَ جي شعبن ۾ سهڪار کي هٿي وٺرائڻ آهي. چيني اختيارين آبي وسيلن جي انتظام ۽ موسمياتي تبديلين مطابق فني مهارت ۽ تجربن جي ڏي وٺ ڪرڻ تي راضپو ظاهر ڪيو، جڏهن ته ٻنهي ڌرين انهن شعبن ۾ مستقبل ۾ ادارن وچ ۾ سهڪار جي امڪانن تي پڻ خيالن جي ڏي وٺ ڪئي. بريفنگ کانپوءِ وفد ڊيم ۽ ان جي آبي آمدورفت واري نظام جو جائزو وٺڻ لاءِ مختلف هنڌن جو دورو ڪيو، جنهن کانپوءِ سرڪاري دوري جي ايندڙ مرحلي لاءِ ووهان روانو ٿي ويو. سنڌ جي وڏي وزير ٿري گورجز ڊيم ميوزيم جو پڻ دورو ڪيو، جتي کيس هڪ دستاويزي فلم ڏيکاري وئي. فلم ۾ ڊيم جي تعمير، مال بردار جهازن جي اچ وڃ ۽ ٻين سامونڊي توڙي آبي آمدورفت جا منظر ڏيکاريا ويا. پيشورانه طور انجنيئر هجڻ جي حيثيت ۾ سيد مراد علي شاهه ٿري گورجز ڊيم کي انجنيئرنگ جو هڪ حيرت انگيز شاهڪار قرار ڏنو.
