ڪراچي(ايڊيٽر ڊيسڪ)هڪ نئين قسم جو اسپيڪر اهڙي ٽيڪنالاجي سان تيار ڪيو ويو آهي، جيڪو آواز کي صرف هڪ مخصوص ٻڌندڙ تائين پهچائي سگهي ٿو. هن مقصد لاءِ صوتياتي ۽ لچڪدار ميٽا مٽيريلز استعمال ڪيا ويا آهن، جيڪي آواز کي هڪ خاص رخ ۾ مرڪوز ڪن ٿا ۽ ان کي پاسن ڏانهن پکڙجڻ کان روڪين ٿا.
ڏکڻ ڪوريا جي ’پوهانگ يونيورسٽي آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي‘ (POSTECH) جي محققن هن گهٽ خرچ واري، هڪ ئي عنصر تي ٻڌل اسپيڪر کي MiPAL نالو ڏنو آهي.
ڪمرشل سطح تي متعارف ٿيڻ کان پوءِ هي ٽيڪنالاجي بغير شور جي آلودگي پيدا ڪرڻ جي عوامي هنڌن تي آواز ٻڌڻ جي تجربي کي ذاتي بڻائڻ جو واعدو ڪري ٿي. هي اسپيڪر سسٽم ”آواز صرف هڪ ٻڌندڙ تائين پهچائڻ“ ۾ مددگار ٿي سگهي ٿو.
هي ٽيڪنالاجي ڄڻ ڪنهن جيمز بانڊ فلم مان ورتل اوزار وانگر محسوس ٿئي ٿي.
مستقبل ۾ شايد اوهان ڀريل سب وي ٽرين ۾ بغير هيڊفون جي ڪا ڌماڪيدار ايڪشن فلم ڏسي سگهندا ۽ اوهان جي بلڪل ڀرسان ويٺل مسافر کي ان فلم جو هڪ به آواز ٻڌڻ ۾ نه ايندو. نه آواز ٻين تائين ليڪ ٿيندو ۽ نه ئي ٻين مسافرن کي پريشاني ٿيندي.
پروفيسر جون سڪ رو چيو ته، ”ميٽا مٽيريلز ۽ الٽراسونڪ ڊوائيس کي هڪ ئي سسٽم طور گڏيل طريقي سان ڊزائين ڪرڻ سان اسان هڪ ئي وقت خرچ، پيچيدگي ۽ ڊزائين ۾ لچڪ جي مسئلن تي ضابطو آڻي ورتو.“
هن وڌيڪ چيو ته، ”صوتياتي ۽ لچڪدار ميٽا مٽيريلز تي تحقيق گهڻو ڪري اصولن جي تصديق ۽ نظرياتي تصور پيش ڪرڻ جي مرحلي تائين محدود رهي آهي. هي مطالعو پهريون آهي جنهن ۾ ميٽا ميٽيريلز کي هڪ عملي ڊوائيس ۾ شامل ڪري ان جي حقيقي استعمال جي صلاحيت جو مظاهرو ڪيو ويو آهي.“
ٻٽي نظام وارا ميٽا مٽيريلز
روشني سڌي ليڪ ۾ سفر ڪندي آهي، پر آواز قدرتي طور هر طرف پکڙجي ويندو آهي ۽ ڀرپاسي واري ماحول تائين پهچي ويندو آهي.
روايتي پيراميٽرڪ ايري لائوڊ اسپيڪر آواز کي هڪ خاص رخ ۾ مرڪوز ڪرڻ لاءِ سوين آواز خارج ڪندڙ عنصرن تي ٻڌل پيچيده ۽ مهانگا نظام استعمال ڪندا آهن. جڏهن ته سادا، هڪ عنصر وارا اسپيڪر اڪثر ناڪام ٿيندا آهن، ڇاڪاڻ ته غيرضروري وائبريشن سبب آواز پاسن ڏانهن ليڪ ٿي ويندو آهي.
ان مسئلي تي ضابطو آڻڻ لاءِ نئين انتهائي رخ واري اسپيڪر ۾ پيراميٽرڪ ايري لائوڊ اسپيڪر سسٽم استعمال ڪيو ويو آهي.
هي ٽيڪنالاجي ٻڌڻ لائق آواز جي مواد کي الٽراسونڪ لهرن سان ملائي ٿي ۽ هوا ۾ آواز جي غير لڪيري خاصيتن مان فائدو وٺي ٿي. ان ذريعي آواز کي روشنيءَ جي ڪرڻي وانگر مرڪوز ڪري سڌو هڪ مخصوص ٻڌندڙ ڏانهن موڪلي سگهجي ٿو.
محققن هڪ ئي ٽرانسڊيوسر ۾ ٻٽي ميٽا ميٽيريل نظام شامل ڪيو آهي.
سامهون موجود صوتياتي ميٽاسرفيس هڪ لينس وانگر ڪم ڪري ٿو، جيڪو الٽراسونڪ لهرن کي هڪ تمام سنهي رخ واري بيم ۾ تبديل ڪري ٿو.
ٻئي طرف، پوئين حصي ۾ موجود لچڪدار ميٽا يونٽ غيرضروري وائبريشن کي ختم ڪن ٿا، جنهن سان آواز کي پاسن ڏانهن ليڪ ٿيڻ کان روڪيو وڃي ٿو.
هي هڪ عنصر تي ٻڌل ڊوائيس 500 هرٽز کان 10 ڪلوهرٽز تائين وسيع آواز جي حد ۾ ڪم ڪري سگهي ٿو. دلچسپ ڳالهه اها آهي ته هي انساني ٻڌڻ جي دائري جي چئن کان وڌيڪ آڪٽيوز کي ڍڪي ٿو.
حقيقي نشرياتي ۽ موسيقي جي سگنلن کي استعمال ڪندي جهاز جي سيٽن جهڙي ماحول ۾ ڪيل ڪمپيوٽر سموليشن تجربن دوران معلوم ٿيو ته لچڪدار ميٽا يونٽ شامل ڪرڻ سان آواز جي رخ واري ڪنٽرول ۾ نمايان بهتري آئي.
ان مان ثابت ٿيو ته هي نظام ڀرپاسي وارن مسافرن کي تڪليف ڏيڻ کان سواءِ هر مسافر تائين الڳ ۽ مخصوص آواز پهچائي سگهي ٿو.
آسان تياري ۽ تيز تبديلي جي صلاحيت
آواز کي صحيح رخ ۾ موڪلڻ جي صلاحيت کان علاوه، هي ڊوائيس آسان پيداوار ۽ تيز رفتار سان ضرورت مطابق تبديل ڪرڻ لاءِ به تيار ڪئي وئي آهي.
هن جي ماڊيولر ميٽا مٽيريل بناوتن کي 3D پرنٽنگ ذريعي تيار ڪيو ويندو آهي، جنهن سبب انجنيئر ان جي ڊزائين کي جلدي تبديل ڪري مختلف ماحولن لاءِ موزون بڻائي سگهن ٿا.
مثال طور، مختلف سيٽن جي وچ ۾ فاصلو، آواز جي بيم جو رخ يا مخصوص آپريٽنگ حالتن مطابق ڊوائيس کي نئين سر ترتيب ڏئي سگهجي ٿو.
جيتوڻيڪ هيڊفونن جو دور شايد سڀاڻي ختم نه ٿيندو، پر ڪنهن اجنبي شخص جي فون جو اسپيڪر آن ڪري وڏي آواز ۾ ڳالهائڻ جي اذيت شايد جلد ختم ٿي سگهي ٿي.
مستقبل ۾ جهازن ۽ ٽرينن ۾ سفر ڪندڙ ماڻهو بغير هيڊفون جي پنهنجي پسند جي تفريح يا مخصوص اعلان ٻڌي سگهندا.
ٻئي طرف، عجائب گهرن جا دورا ڪندڙ ماڻهو ڪنهن خاص نمائش جي سامهون بيهي صرف ان نمائش سان لاڳاپيل وضاحت يا تبصرو ٻڌي سگهندا، جڏهن ته ڀرسان بيٺل ماڻهن کي اهو آواز ٻڌڻ ۾ نه ايندو.
