بيجنگ(ويب ڊيسڪ)چين جي اترئين علائقي ۾ ڪوئلي جي کاڻ ۾ ڌماڪي سبب گهٽ ۾ گهٽ 90 ڄڻا مارجي ويا آهن. چين جي سرڪاري ميڊيا ٻڌايو آهي ته شانشي صوبي جي ليوشينيو ڪوئلي جي کاڻ ۾ ٿيل هي گئس ڌماڪو 2009ع کان پوءِ چين جو سڀ کان وڏو معدني حادثو قرار ڏنو پيو وڃي۔
رپورٽن موجب جمعي ڏينهن مقامي وقت موجب شام 7:29 وڳي (GMT مطابق 22:29) ڌماڪي وقت 247 مزدور ڊيوٽي تي موجود هئا، جڏهن ته 100 کان وڌيڪ ماڻهن کي بچايو ويو ۽ سوين امدادي اهلڪار واقعي واري هنڌ موڪليا ويا۔
چين جي صدر شي جنپنگ زخمين جي علاج ۽ بچيل ماڻهن جي ڳولا لاءِ هر ممڪن ڪوشش ڪرڻ جي هدايت ڪئي، ۽ حڪومت کي ڌماڪي جي سببن جي جاچ ڪري ذميوارن خلاف ڪارروائي ڪرڻ لاءِ چيو آهي۔
27 ماڻهو اڃا تائين مقامي اسپتال ۾ داخل آهن، جن مان هڪ جي حالت ڳڻتي جوڳي آهي، جڏهن ته باقي معمولي زخمي آهن۔ سرڪاري ميڊيا موجب گهڻا ماڻهو زهريلي گئس ساهه ۾ وڃڻ سبب متاثر ٿيا، پر اهو واضح ناهي ته اها ڪهڙي قسم جي گئس هئي۔
زخمي مزدور وانگ يونگ سرڪاري ميڊيا کي ٻڌايو ته جڏهن حادثو پيش آيو ته هن ڪو آواز نه ٻڌو، پر اوچتو دونهين جو وڏو ڪڪر ڏٺو۔
هن چيو: “مون کي سلفر جهڙي بوءِ آئي، بلڪل اهڙي جيئن ڌماڪي وقت ايندي آهي۔ مون ماڻهن کي ڀڄڻ لاءِ رڙيون ڪيون۔ جڏهن اسين ڀڄي رهيا هئاسين ته مون ڪيترن ماڻهن کي زهريلي دونهي سبب ڪري پوندي ڏٺو۔ پوءِ مان پاڻ به بيهوش ٿي ويس۔”
هن وڌيڪ چيو: “مان لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ اتي پيو رهيس، پوءِ پاڻ ئي هوش ۾ آيس۔ مون پنهنجي ڀرسان پيل ماڻهو کي جاڳايو ۽ اسين گڏ ٻاهر نڪري آياسين۔”
رپورٽن موجب کاڻ جي انتظاميا جي ڪجهه ميمبرن کي حراست ۾ ورتو ويو آهي۔ گئس ڌماڪي جو اصل سبب اڃا ظاهر ناهي ڪيو ويو، پر سرڪاري ميڊيا موجب کاڻ اندر ڪاربان مونو آڪسائيڊ، جيڪا انتهائي زهريلي ۽ بنا بوءِ واري گئس آهي، جو مقدار “مقرر حدن کان وڌيل” مليو آهي۔
چين جي ايمرجنسي واري وزارت امدادي ڪارروائي ۾ مدد لاءِ ڇهن ريسڪيو ٽيمن جا 345 اهلڪار موڪليا آهن۔
سرڪاري ميڊيا موجب امدادي ڪم ۾ ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ڌماڪي واري هنڌ ڀرسان پاڻي جمع ٿي ويو آهي، جنهن سبب ڪجهه علائقن تائين رسائي ممڪن نه رهي آهي، جڏهن ته کاڻ طرفان فراهم ڪيل نقشا اصل حالتن سان نه پئي مليا۔
2024ع ۾ ليوشينيو کاڻ کي چيني حڪومت “سخت حفاظتي خطري” واري کاڻ قرار ڏنو هو۔
کاڻ هلائيندڙ ٽونگزو گروپ کي 2025ع دوران حفاظتي معاملن تي ٻه انتظامي سزائون پڻ مليون هيون۔ شانشي صوبو چين جي ڪل ڪوئلي جي پيداوار جو چوٿون حصو کان به وڌيڪ پيدا ڪري ٿو۔
هي حادثو چين جي ڪوئلي جي صنعت جي انهن اونداهين ڏينهن جي ياد ڏياري ٿو، جڏهن 2000ع جي شروعاتي سالن ۾ سڄي ملڪ ۾ اهڙا موتمار حادثا عام هئا۔ تازن سالن ۾ حفاظتي معيار سخت ڪيا ويا آهن ۽ خاص طور شانشي ۾ غيرقانوني ڪوئلي جي کاڻين خلاف به ڪارروائي ڪئي وئي آهي، پر ان باوجود حادثا اڃا به پيش اچن ٿا۔
2023ع ۾ اترئين علائقي انر منگوليا ۾ هڪ اوپن پٽ ڪوئلي جي کاڻ ڪرڻ سبب 53 ماڻهو مارجي ويا هئا۔
جڏهن ته 2009ع ۾ اتر اوڀر واري هيلونگجيانگ صوبي جي هڪ کاڻ ۾ ڌماڪي سبب 100 کان وڌيڪ ماڻهو فوت ٿي ويا هئا۔
چين دنيا ۾ ڪوئلي جو سڀ کان وڏو استعمال ڪندڙ ۽ گرين هائوس گيسن جو سڀ کان وڏو اخراج ڪندڙ ملڪ آهي، جيتوڻيڪ اهو تيزي سان قابلِ تجديد توانائي جا منصوبا به نصب ڪري رهيو آهي۔
