ڪراچي(ويب ڊِسڪ)يوڪرين جي صدر وولوديمير زيلينسڪي ملڪ جي فوج جي سربراهه اوليڪساندر سرسڪي کي سندس عهدي تان هٽائي ڇڏيو آهي. هي فيصلو مشهور بچاءَ واري وزير ميخائلو فيدوروف جي برطرفي کان رڳو ڪجهه ڏينهن پوءِ ڪيو ويو آهي، جنهن سبب سڄي ملڪ ۾ احتجاجي مظاهرا شروع ٿي ويا هئا.
شروعاتي افواهن ته فيدوروف جي هٽائڻ جو سبب سندس ۽ سرسڪي وچ ۾ اختلاف هئا، جلد ئي صحيح ثابت ٿي ويون. 35 ورهين جي فيدوروف کي وزارت ۾ نئين توانائي آڻڻ، هٿياربند فوجن ۾ سڌارا ڪرڻ ۽ ڪرپشن خلاف مهم هلائڻ لاءِ وڏي ساراهه ملي هئي. ٻئي طرف، 60 ورهين جي سرسڪي کي يوڪرين ۾ ڪيترائي ماڻهو سوويت دور جي طرز جو ڪمانڊر سمجهندا هئا، جيڪو فوج ۾ بنيادي تبديليون آڻڻ کان ڪيٻائيندو هو.
سرسڪي پنهنجي الوداعي پيغام ۾ ٽيليگرام تي لکيو: “اها فوج، جيڪا ٻه سال اڳ ڏکئي دفاعي جنگ وڙهي رهي هئي، هاڻي حملي جي پوزيشن ۾ آهي.” هن وڌيڪ چيو:
“مان پنهنجي جانشين حوالي اهڙي فوج ڪري رهيو آهيان، جيڪا نه رڳو محاذ سنڀالي رهي آهي پر اڳتي به وڌي رهي آهي… مون کي اميد آهي ته هي اڳڀرائي جاري رهندي.”
سرسڪي جي جاءِ تي 43 ورهين جي مشهور ۽ جنگي تجربي رکندڙ جنرل ميخائلو ڊراپاتي کي مقرر ڪيو ويو آهي. ڊراپاتي فيس بڪ تي لکيو: “مان ذميواري سان، مڪمل ڌيان سان ۽ انهن ماڻهن جي احترام سان ڪم ڪندس، جيڪي اڄ اسان جي ملڪ جو دفاع ڪري رهيا آهن.” هن سرسڪي جو به شڪريو ادا ڪندي چيو: “يوڪرين جي فوج کي مضبوط ڪرڻ لاءِ سندس مسلسل ڪوششن جو مان قدر ڪريان ٿو. مان پاڻ به هن ئي فوج ۾ وڏو ٿيو آهيان.”
صدر زيلينسڪي اڱاري تي دير سان جاري ڪيل هڪ وڊيو پيغام ۾ سرسڪي جي فوجي خدمتن جي ساراهه ڪئي، خاص طور تي 2022ع ۾ روس جي مڪمل حملي جي شروعاتي ڏينهن دوران راڄڌاني ڪيئو جي ڪامياب دفاع ۾ سندس ڪردار جو ذڪر ڪيو.
زيلينسڪي اهو پڻ ٻڌايو ته هن ان ڏينهن فيدوروف سان ملاقات ڪئي ۽ کيس “اقتدار ۾ هڪ مناسب عهدو” ڏيڻ جي آڇ ڪئي، پر اهو نه ٻڌايو ته فيدوروف اها آڇ قبول ڪئي يا نه. گذريل هفتي فيدوروف جي جاءِ تي يوڪرين جي سيڪيورٽي سروس (SBU) جي اڳوڻي اعليٰ عهديدار ييونهِي خمارا کي مقرر ڪيو ويو هو.
زيلينسڪي چيو: “سڀئي فيصلا سڀاڻي باضابطه طور تي نافذ ڪيا ويندا.” ٻئي طرف، فيدوروف ڊراپاتي کي سندس نئين عهدي تي مبارڪ ڏيندي ان مقرري کي “آزادي ۽ انصاف لاءِ آزاد ماڻهن جي جدوجهد ۾ هڪ نئين اميد” قرار ڏنو.
هن چيو: “هي تبديليءَ جو اهو آواز آهي، جنهن کي نظرانداز نٿو ڪري سگهجي.” فيدوروف اهو پڻ ٻڌايو ته هن سرسڪي کي فون ڪري ڪيئو علائقي ۽ ٻين “تاريخي جنگين” جي دفاع لاءِ سندس شڪريو ادا ڪيو.
هن وڌيڪ چيو: “پر اسان کي وڌيڪ تيزي سان اڳتي وڌڻ ۽ ماضي جي غلطين کي درست ڪندي نوان باب لکڻا پوندا.”فيدوروف جنوري ۾ ئي بچاءَ وارو وزير مقرر ٿيو هو، پر محاذ تي ڪارڪردگي بهتر بڻائڻ لاءِ ڊيٽا جي استعمال ۽ جديد طريقن سبب کيس وڏي واکاڻ ملي هئي.
ڊجيٽل تبديليءَ جي اڳوڻي وزير طور، هن روس خلاف سائبر حملن لاءِ رضاڪارن تي ٻڌل “آئي ٽي آرمي آف يوڪرين” پڻ قائم ڪئي هئي. بعد ۾ هن “آرمي آف ڊرونز” نالي ڪامياب فنڊ گڏ ڪرڻ واري مهم هلائي ۽ جنگ ۾ “گيميفڪيشن” جا عنصر متعارف ڪرايا، جنهن تحت روسي هدفن کي نشانو بڻائڻ تي يوڪريني فوجي يونٽن کي پوائنٽس ۽ انعام ڏنا ويندا هئا.
فيدوروف جي برطرفي کانپوءِ ڇهن ڏينهن تائين وسيع احتجاج جاري رهيا، ۽ زيلينسڪي تي سرسڪي کي هٽائڻ لاءِ دٻاءُ وڌندو رهيو. زيلينسڪي آخرڪار اهو دٻاءُ قبول ڪندي سرسڪي جي جاءِ تي ڊراپاتي کي مقرر ڪيو، جنهن کي نوجوان ۽ وڌيڪ جديد سوچ وارو ڪمانڊر سمجهيو وڃي ٿو. اهو به چيو وڃي ٿو ته ڊراپاتي، فيدوروف جو ويجهو دوست آهي.
فيدوروف جي ڊراپاتي جي کلي حمايت گذريل هفتي جي سياسي بحران کي گهٽ ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿي. في الحال، عبوري بچاءَ وارو وزير خمارا پنهنجي عهدي تي برقرار آهي. صدر زيلينسڪي کيس ۽ ڊراپاتي کي نئين دفاعي حڪمت عملي تيار ڪرڻ جي هدايت ڪئي آهي، جنهن ۾ فوجي ڍانچي ۾ سڌارا، هٿيارن جي فراهمي ۽ ڊرونز جهڙا اهم معاملا شامل آهن.
سرسڪي اڃا تائين تازين تبديلين تي ڪو عوامي تبصرو ناهي ڪيو. هن سومر ڏينهن ملٽري ويب سائيٽ لاءِ لکيل هڪ مضمون ۾ فيدوروف سان پنهنجي لاڳاپن بابت چيو:
“مان اسان جي لاڳاپن کي هميشه هڪ ڪم ڪندڙ لاڳاپو سمجهندو هئس.” هن وڌيڪ چيو: “جيڪڏهن مون ڪنهن کي، خاص طور تي ميخائلو البرٽوويچ فيدوروف کي، ڏک پهچايو آهي ته مان معافي وٺان ٿو.”
مختلف يوڪريني شهرن ۾ ٿيندڙ احتجاجن بابت هن چيو ته فوجي معاهدن، خريداري ۽ ڀرتي سان لاڳاپيل مسئلا عوام جي سمجهه کان گهڻو وڌيڪ پيچيده آهن. هن چيو:
“اهي فيصلا، جن تي ماڻهن جون زندگيون دارومدار رکن ٿيون، نعريبازي سان نٿا ڪيا وڃن. حقيقي ڪم جنگ کٽرائي ٿو، نه ته ان جي چوڌاري ٿيندڙ عوامي ڊرامو.”
احتجاج ڪندڙ اڃا به چاهين ٿا ته فيدوروف کي اهڙي اثرائتي عهدي تي واپس آندو وڃي، جتان هو روس خلاف يوڪرين جي جنگ ۾ جديد تبديليون جاري رکي سگهي. جيڪڏهن کيس اهڙو عهدو ملي ٿو، ته زيلينسڪي فوري سياسي نقصان کي گهٽائي سگهي ٿو، پر ڪيترائي ماڻهو شايد کيس ان ڳالهه لاءِ معاف نه ڪن ته انهن جي نظر ۾ هن شروعات ۾ غلط فيصلو ڪيو هو.
