حيدرآباد(بيورو رپورٽ)“اسان جو ملڪ ڄڻ ليبارٽري وانگر هلايو پيو وڃي”، ۽ مشاهدو ڪيو ته طاقتور اشرافيه جو ملڪ تي قبضو آهي. اهڙو اظهار سينئر صحافي وسعت الله خان حيدرآباد ۾ جاري ٽن ڏينهن واري اياز ميلو جي تقريب کي ٻئي ڏينهن خطاب ڪندي ڪيو.
هي ميلو 19 کان 21 ڊسمبر تائين سنڌ جي ثقافت کاتي جي تعاون سان خان بدوش رائٽرز ڪيفي ۾ منعقد ٿي رهيو آهي.
وصعت الله خان وڌيڪ چيو ته “ملڪ جي ترقي تڏهن نظر ايندي، جڏهن اسان انهن ماڻهن کان جان ڇڏائينداسين .”ملڪ جي سياسي حالتن ۽ حڪمراني بابت هڪ سيشن ڇنڇر ڏينهن سنڌ ميوزيم ۾ منعقد ٿيو، جيڪو يارهين اياز ميلي ايڊيشن جو ٻيون ڏينهن هو. سيشن جي صدارت وسعت الله خان ڪئي، جنهن جو عنوان هو “سانگ سياست جا” (سياست جون فريبڪار حرڪتون).
هن ياد ڏياريو ته ماضي ۾ صوبن جي حيثيت ختم ڪري ‘ون يونٽ’ لاڳو ڪيو ويو هو ۽ دعويٰ ڪئي وئي هئي ته ان سان سڀ مسئلا حل ٿي ويندا. هاڻي هڪ ڀيرو ٻيهر نون صوبن جي ڳالهه ٿي رهي آهي، جنهن تي هن سوال پڻ اٿاريو.
منيزه جهانگير چيو ته ڪو به آمر ترقي پسند نٿو ٿي سگهي؛ هتي ماڻهن جمهوري قدرن لاءِ ڊگهي جدوجهد ڪئي آهي. هن چيو ته سندس والده، عاصمه جهانگير، پڻ هن جدوجهد جي اڳواڻي ڪئي. افسوس جو، هن ڊگهي جدوجهد جي باوجود سياستدانن سان گڏ عدليه ۽ ٻين ادارن به عوام کي ڪجهه به ناهي ڏنو. هن چيو ته جيڪي سياستدان اسٽيبلشمينٽ کي للڪارين ٿا، اهي به عوام لاءِ نه پر پنهنجي سياسي بقا لاءِ ائين ڪن ٿا.
ڪالم نگار جاويد قاضي چيو ته ملڪ ۾ هائبرڊ نظام موجود آهي، پر حقيقي طاقت انهن هٿن ۾ آهي جيڪي رياست هلائين ٿا. هن چيو ته “هاڻي آزاد عدليه موجود ناهي”، ۽ وڌيڪ چيو ته آصف علي زرداري جي دور ۾ پيپلز پارٽي اشرافيه جي پارٽي بڻجي وئي آهي، ڇاڪاڻ ته ان جو غريب دوست نظريو ڪمزور ٿي ويو آهي. اهڙيءَ طرح، هن چيو ته شريفن جو نعرو “ووٽ کي عزت ڏيو” به عملي طور ختم ٿي چڪو آهي. هن وڌيڪ چيو ته “هاڻي اسان وٽ ڪنٽرول ٿيل سياست، ڪنٽرول ٿيل جمهوريت ۽ ڪنٽرول ٿيل صحافت آهي.”
اردو ادب سان لاڳاپيل شخص فرنوڊ عالم چيو ته ماضي جي ابتڙ، هاڻي ملڪ ۾ ڪا به عوامي تحريڪ نظر نٿي اچي. هن چيو ته اڳين تحريڪن مان اهڙو تاثر ملندو هو ته پاڪستان ايندڙ 15 سالن ۾ سيڪيولر رياست بڻجي ويندو. هن وڌيڪ چيو ته پاڪستان مان، “2018 کان پوءِ جمهوريت ۽ سياست ختم ٿي ويون.”
هڪ الڳ سيشن ۾، جنهن جو عنوان هو “انساني حقن جو تبديل ٿيندڙ منظرنامو” ۽ جنهن جي صدارت زڪيه اعجاز ڪئي، ان ۾ سينيئر صحافي غازي صلاح الدين چيو ته تعليمي ادارن ۾ جمهوري ماحول جي کوٽ آهي. هن چيو ته “آئيني ترميمن ذريعي جمهوريت کي دٻايو پيو وڃي.”
هن ياد ڪيو ته ماضي ۾ صحافت ماڻهن کي شعور ڏيندي هئي، پر هاڻي پرنٽ ميڊيا زوال پذير هجڻ سبب صحافت ڪمزور ٿي رهي آهي.
هن چيو ته “مصنوعي ذهانت تخليقيت کي ختم ڪري رهي آهي”، ۽ مشاهدو ڪيو ته پريس جي آزادي اڳ عوام جي آزادي هوندي هئي، جيڪا هاڻي کسجي وئي آهي.
اياز ميلي جي هڪ سيشن ۾ صحافي ۽ اينڪرپرسن شاهزيب جيلاني ۽ عاصمه شيرازي به شرڪت ڪئي. شاهزيب پنهنجي فيسبڪ تي هڪ پوسٽ ۾ لکيو ته سنڌ جي شاعر، اديب ۽ دانشور شيخ اياز سان منسوب حيدرآباد ۾ ٿيندڙ هي ساليانو ميلو اسان جي سماج ۾ موجود مثبت سوچ ۽ لاڙن کي هٿي ڏئي ٿو. عورتون، ٻار، نوجوان، دانشور، ليکڪ، فنڪار، شاعر ۽ صحافي ــ سڀئي هن ميلي ۾ ڀرپور شرڪت ڪن ٿا. امر سنڌو، ڊاڪٽر عرفانه ملاح ۽ خانه بدوش ڪيفي سان لاڳاپيل سندن ٽيم جي محنت صاف نظر اچي ٿي، پر سرڪاري سهڪار کان سواءِ اهڙيون سرگرميون هلائڻ ڏکيون ٿي پون ٿيون.
هن وڌيڪ چيو ته سنڌ حڪومت بابت اسان جون سڀ شڪايتون پنهنجي جاءِ تي، پر اها سٺي ڳالهه آهي ته ثقافت کاتو اهڙن ميلن جي انعقاد ۾ منتظمين سان ڀرپور تعاون ڪري رهيو آهي.
عاصمه شيرازي منتظمين جي ساراه ڪندي چيو ته مونکر خوشي آهي ته عورتن جي پليٽفارم تي به سنڌ، منڍ کان پاڪستان کي ليڊ ڪيو آهي، پوءِ اها فاطما جناح هجي يا بينظير ڀٽو صاحبه،سنڌ جي عورتن سماج ۾ مٿبت لاڙا پيدا ڪيا آهن.
ان موقعي تي اشفاق لغاري جي ڪتاب (نفرت ڪي دريافت)، آصف قاضي جي ڪتاب (سنڌ: پاڪستان کان ڏهه سال اڳ) ۽ اختر حفيظ جي ڪتاب (والار) جي مهورت بابت سيشن به منعقد ڪيا ويا.
شام جو موسقي جي محفل به ٿي جنهن ۾ سيف سميجو، راشد حيدري، شڪيلا نون، عاشق نظاماڻي، آغا ثناءُ الله، مائي صاحبان مڱڻهار، ڀورو ڀڳت گروپ ۽ مارل گروپ فن جو ڀرپور مظاهر ڪري داد وصول ڪيو.
