تهران (ويب ڊيسڪ) آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ اعلان ڪيو آهي ته ايران سان معاهدي تي اڄ صحيحون ٿيڻيون آهن، جنهن کانپوءِ هرمز جو پيچرو (آبنائي هرمز) سڀني لاءِ کلي ويندو. ايراني فوج آمريڪي صدر جو دعويٰ رد ڪري ڇڏيو آهي، ايراني پاسداران انقلاب فورس جو چوڻ آهي ته ايراني ڳالهين وارا اڳ ئي ٻڌائي چڪا آهن ته آچر ڏينهن ڪنهن به معاهدي تي صحيحون نه ڪيون وينديون.سوشل ميڊيا تي جاري ڪيل پنهنجي بيان ۾ ڊونلڊ ٽرمپ چيو ته معاهدي تي صحيحون ٿيندي ئي هرمز جو پيچرو سڀني لاءِ کلي ويندو، جڏهن سڪون ٿي ويندو ته مناسب وقت تي وڃي اڻويهين (جوهري) مواد جا پڇاڙيون (باقيات) حاصل ڪري وٺنداسين.ڊونلڊ ٽرمپ چيو ته اميد آهي ته اهو سڄو عمل جلد ۽ آسانيءَ سان مڪمل ٿي ويندو، جيڪڏهن ائين نه ٿيو ته اسان وٽ آخري ۽ فيصلي ڪن متبادل موجود آهي، اسان ايران ۽ پوري وچ اوڀر (مشرق وسطيٰ) سان مستقبل ۾ گڏجي ڪم ڪرڻ جا منتظر آهيون. آمريڪي حڪام جو چوڻ آهي ته هرمز جو پيچرو (آبنائي هرمز) کلندو ته بارودي سرنگون صاف ڪنداسين، هرمز مان بارودي سرنگن جي صفائيءَ ۾ جي سيون (G7) ملڪ به حصو وٺي سگهن ٿا.هوڏانهن ايراني فوج ايراني صدر ٽرمپ جو اڄ معاهدي تي صحيحون ٿيڻ جو دعويٰ رد ڪري ڇڏيو. ايراني پاسداران انقلاب فورس جو چوڻ آهي ته ايراني ڳالهين وارا اڳ ئي ٻڌائي چڪا آهن ته آچر ڏينهن ڪنهن به معاهدي تي صحيحون نه ڪيون وينديون. پاسداران انقلاب موجب، صدر ٽرمپ معاهدي تي صحيحن جي تقريب پنهنجي سالگرهه جي موقعي تي 14 جون تي ڪرڻ چاهي ٿو، بيان موجب ٽرمپ ان موقعي کي علامتي اهميت ڏئي پنهنجي ذاتي شهرت جو پروگرام بڻائي رهيو آهي.
اسرائيل، لبنان تي حملا بند ڪري، حملن سبب ايران سان ڊيل خطري ۾ آهي، ٽرمپ
آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ اسرائيل تي زور ڀريو آهي ته هو لبنان تي حملا نه ڪري، ڇاڪاڻتہ ايران سان هڪ ڊگهي عرصي کان انتظار هيٺ معاهدو “تمام ويجهو” آهي. آچر تي بيروت ۾ اسرائيل طرفان انهن هنڌن تي ڪيل حملي، جن کي هن حزب الله جا مضبوط مرڪز قرار ڏنو، ان يادداشتِ مفاهمت تي صحيحن کي خطري ۾ وجهي ڇڏيو آهي، جيڪا جنگ جي خاتمي بابت وڌيڪ 60 ڏينهن جي ڳالهين جي شروعات ڪري سگهي ٿي۔ ٽرمپ ڪالهه اعلان ڪيو هو ته ايران سان هڪ معاهدو آچر تي صحيح ٿيڻ وارو آهي، پر ايراني سرڪاري ميڊيا موجب تهران اڃا تائين آمريڪي تجويز ڪيل فريم ورڪ بابت حتمي فيصلو ناهي ڪيو. معاهدي جي شرطن کي آخري شڪل ڏيڻ ۾ مدد لاءِ قطري ثالث اڄ صبح ايران پهتا آهن۔ آمريڪي ۽ ايراني عملدارن ممڪنه معاهدي جي وقت ۽ تفصيلن بابت هڪ ٻئي کان مختلف ۽ متضاد بيان جاري ڪيا آهن. خاص طور تي ايران جي سخت گير ڌرين معاهدي جي متن ۾ شامل ڪجهه تجويزن تي اعتراض ڪيو آهي۔
اسرائيل پاران حزب الله ڪمانڊر مارڻ جي دعويٰ
اسرائيل دعويٰ ڪئي آهي ته هن هفتي جي آخر ۾ لبنان جي ڏاکڻي حصي ۾ ليتاني درياهه جي ڏکڻ طرف ٿيل هڪ حملي ۾ حزب الله جي سينيئر ڪمانڊرعلي موسيٰ دقدوق کي ماريو ويو آهي، جڏهن ته هو اسرائيلي قبضي جي مزاحمت سان لاڳاپيل شخصيتن تي حملا جاري رکيو ويٺو آهي۔ اسرائيلي فوج جو چوڻ آهي ته دقدوق اڳ ۾ حزب الله جي “گولان پورٽ فوليو” جي اڳواڻي ڪندو هو، جنهن کي اسرائيل اهڙو يونٽ قرار ڏئي ٿو جيڪو اسرائيلي سرحد ويجهو فوجي ڍانچو تيار ڪرڻ ۽ اتر اسرائيل تي جوابي حملن جي منصوبابندي جو ذميوار هو۔ حزب الله اڃا تائين دقدوق جي موت جي تصديق ناهي ڪئي۔
فرانسيسي جهاز بردار ٻيڙو هرمز ويجهو موجود آهي
فرانسيسي فوج جو چوڻ آهي ته جهاز بردار بحري ٻيڙو شارل ڊيگال کي ڏکڻ فرانس جي شهر تولون واپس آڻڻ بابت اڃا ڪو فيصلو ناهي ڪيو ويو، جيتوڻيڪ ڪجهه رپورٽن ۾ چيو ويو آهي ته اهو ايندڙ ڏينهن ۾ مرمتي ڪم لاءِ علائقي مان روانو ٿي سگهي ٿو۔ فرانسيسي فوج جي ترجمان خبر رساں اداري اي ايف پي کي ٻڌايو: “شارل ڊي گال ٻيڙو ايندڙ اطلاع تائين علائقي ۾ ئي رهندو، هن وقت واپسي بابت ڪو فيصلو نه ٿيو آهي.” هن وڌيڪ چيو: “فني ضرورتن کي نظر ۾ رکيو وڃي ٿو، پر اهي آپريشنل منصوبابندي جو واحد عنصر ناهن.”
سندس چوڻ هو ته “فرانس سامونڊي آمدرفت جي آزادي برقرار رکڻ لاءِ خاص طور تي پرعزم آهي.” هي جهاز بردار ٻيڙو ۽ ان سان گڏ حفاظتي ٻيڙا مئي جي وچ ڌاري خليجي علائقي ۾ پهتا هئا، جڏهن فرانس ۽ برطانيا آبنائي هرمز ۾ سامونڊي آمدرفت بحال ڪرڻ لاءِ هڪ ممڪنه “غيرجانبدار” بحري مشن تي غور ڪري رهيا هئا۔
منهنجي دور جي ڊيل کان وڌيڪ ٽرمپ کي ايران کان ڪجهه نه ملندو، اباما
اڳوڻي آمريڪي صدر باراڪ اباما چيو آهي ته اهو غيرحقيقي آهي ته واشنگٽن ۽ تهران وچ ۾ ڪو به نئون معاهدو سندس 11 سال پراڻي ايراني جوهري معاهدي کان “گهڻو بهتر” ثابت ٿيندو۔ اي بي سي نيوز جي پروگرام This Week لاءِ جاري ڪيل انٽرويو جي حصن ۾ اوباما اهو به چيو ته مڪمل جنگ کان بچڻ لاءِ اهڙو معاهدو ڪرڻ بهتر آهي، جيڪو آمريڪا جي سڀني گهرجن کي پورو نه به ڪري۔ اوباما چيو:
“اهو شڪ آهي ته ڪو به نئون معاهدو بنيادي طور تي مختلف يا اسان جي اڳوڻي معاهدي کان گهڻو بهتر نه هوندو.” هو 2015ع جي تاريخي جوهري معاهدي ڏانهن اشارو ڪري رهيو هو، جنهن مان بعد ۾ ٽرمپ نڪري ويو هو۔ اوباما چيو ته سندس معاهدو “ڪافي ڊگهي عرصي تائين ڪاميابي سان ڪم ڪندو رهيو، جيستائين آمريڪا پاڻ ان مان نڪري نه ويو.” هن وڌيڪ چيو ته آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ نئين معاهدي جي سست رفتاري ياد ڏياريندي آهي ته واشنگٽن رڳو دٻاءُ يا بمباري ذريعي مسئلا حل نٿو ڪري سگهي، پر جامع سفارتڪاري پڻ ضروري آهي۔ اوباما چيو: “توهان سمجهو ها ته هينئر تائين اسان اهو سبق سکي چڪا هجون ها.“
هندستاني احتجاج رد، آمريڪا پاران هندستاني اهلڪارن جي مارجڻ تي معافي گهرڻ کان انڪار
آمريڪا هندستان جو احتجاج رد ڪندي بحري جهاز تي ميزائل حملي ۾ عملي جي هندستاني اهلڪارن جي مارجڻ تي معافي گهرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو آهي.آمريڪي پرڏيهي وزير مارڪو روبيو هندستان تي واضح ڪيو آهي ته هرمز جي پيچري (آبنائي هرمز) ۾ تجارتي جهازن کي به آمريڪي فورسز جي حڪمن تي عمل ڪرڻ گهرجي، هرمز جي پيچري جي بندش جي خلاف ورزي ۽ ايراني تيل جي غيرقانوني منتقلي کي برداشت نه ڪيو ويندو. ان کان اڳ هندستاني پرڏيهي وزير جئي شنڪر پنهنجي آمريڪي هم منصب مارڪو روبيو سان رابطو ڪيو هو ۽ آمريڪي حملي ۾ هندستاني نيوي جي ٽن اهلڪارن جي مارجڻ تي احتجاج رڪارڊ ڪرايو هو.
لبنان تي اسرائيلي فوج جي حملن ۾ وڌيڪ 5 ڄڻا شهيد
اسرائيل ڏکڻ لبنان ۾ حملا تيز ڪندي وڌيڪ 5 ڄڻن کي شهيد ڪري ڇڏيو، جڏهن ته فوج 24 قصابن ۽ ڳوٺن جي رهواسين کي فوري طور علائقا خالي ڪرڻ جو حڪم به جاري ڪري ڇڏيو آهي. رپورٽ موجب، پرهه ڦٽي جو (صوبح جو سوير) اسرائيلي حملن ۾ ڏکڻ لبنان جي بنت جبيل علائقي ۾ گهرن ۽ سرڪاري عمارتن کي نشانو بڻايو ويو. اسرائيلي جنگي جهازن صور ضلعي جي ڳوٺن قانا، بازوريه، رشڪانيه ۽ شحور سميت نبطيه ضلعي جي بلديہ ڪفر تِبنِيت تي فضائي حملا ڪيا.
سعودي عرب پاران ايران آمريڪا معاهدي لاءِ ڳالهين جي عمل ۾ پاڪستان جي ڪوششن جي واکاڻ
نائب وزيراعظم اسحاق ڊار ۽ سعودي پرڏيهي وزير فيصل بن فرحان جي وچ ۾ ٽيليفون تي رابطو ٿيو. پرڏيهي دفتر جي ترجمان موجب، ٻنهي اڳواڻن آمريڪا ايران مفاهيمت (مفاهمت) کي خطي جي امن لاءِ اهم قرار ڏنو. سعودي پرڏيهي وزير ڳالهين جي عمل ۾ پاڪستان جي ڪوششن کي ساراهيو ۽ ٻنهي ملڪن آمريڪا ايران مفاهمت سان خطي ۾ پائيدار امن جي اميد جو اظهار ڪيو. نائب وزيراعظم جو مصر جي پرڏيهي وزير بدر عبدالعاطي سان به رابطو ٿيو، جنهن ۾ آمريڪا ۽ ايران جي وچ ۾ جاري رابطن جي مثبت ۽ جلد نتيجي جي اميد جو اظهار ڪيو ويو.
اسٽارمر ۽ ٽرمپ جو رابطو، برطانيه پاران امن معاهدي جي نفاذ ۾ سهڪار جو عزم
برطانوي وزيراعظم سر ڪيئر اسٽارمر جي آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ سان ٽيليفون تي ڳالهه ٻولهه ٿي آهي. وزيراعظم اسٽارمر ايران تڪرار حل ڪرڻ لاءِ ٽرمپ جي ڪوششن جي حمايت ڪئي ۽ امن معاهدي جي نفاذ ۾ برطانيه جي سهڪار کي ورجايو. ٻنهي اڳواڻن عالمي معاشي بهتريءَ لاءِ بحري آمدورفت جي آزادي بحال ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.
