عربي خليج ۾ موجود هڪ ننڍڙو ٻيٽ، خارگ ٻيٽ، آمريڪا ۽ ايران جي وچ ۾ وڌندڙ تڪرار جو مرڪزي نقطو بڻجي ويو آهي. ان جي سائيز جي ڪري نه، پر عالمي توانائي جي وهڪري ۾ ان جي اهم ڪردار جي ڪري۔
ايران جي سامونڊي ڪناري کان لڳ ڀڳ 30 کان 50 ڪلوميٽر پري واقع، هي ٻيٽ ملڪ جو بنيادي تيل برآمدي مرڪز آهي۔ هتي ايران جي ڪُل خام تيل جي لڳ ڀڳ 90 سيڪڙو برآمد سنڀالي ويندي آهي، جنهن ڪري اهو ملڪ لاءِ اقتصادي زندگي جي لڪير ۽ ساڳئي وقت هڪ حڪمت عملي واري ڪمزوري پڻ آهي۔
13 مارچ تي، آمريڪي فوجن ٻيٽ تي 90 کان وڌيڪ فوجي هدفن تي وڏي پيماني تي هوائي حملا ڪيا، جن ۾ ميزائل اسٽوريج ۽ سامونڊي بارودي سرنگن جون سهولتون شامل هيون۔ انهن حملن ۾ ڄاڻي واڻي تيل واري انفراسٽرڪچر کي نشانو نه بڻايو ويو، جيئن توانائي مارڪيٽن تي اثر گهٽ پوي۔
هاڻي، جڏهن جنگ چوٿين هفتي ۾ داخل ٿي چڪي آهي، آمريڪي ميڊيا ذريعا رپورٽ ڪري رهيا آهن ته ٽرمپ انتظاميا ٻيٽ تي قبضو ڪرڻ لاءِ آمريڪي فوج استعمال ڪرڻ تي غور ڪري رهي آهي. جيڪو هڪ خطرناڪ قدم ٿي سگهي ٿو ۽ تهران طرفان سخت ردعمل کي جنم ڏئي سگهي ٿو۔
خارگ ٻيٽ ڇو اهم آهي
خارگ جي اهميت ان جي منفرد جاگرافي ۽ ڍانچي ۾ آهي۔ ايران جي اڪثر اڇن پاڻي وارن سامونڊي ڪنارن جي ابتڙ، هي ٻيٽ گهري پاڻي ۾ واقع آهي، جنهن ڪري وڏا سپر ٽينڪر هتي آساني سان لنگر انداز ٿي سگهن ٿا۔ وقت سان گڏ، اهو ايران جو پسنديده تيل برآمدي هنڌ بڻجي ويو آهي۔
هي ٻيٽ مکيه زميني تيل جي ميدانن سان پائيپ لائينن ذريعي ڳنڍيل آهي ۽ هتي وڏي مقدار ۾ اسٽوريج سهولتون موجود آهن، جنهن ڪري اهو تهران لاءِ هڪ وڏو اقتصادي اثاثو آهي، جيڪو رياستي آمدني لاءِ وڏي حد تائين برآمدن تي ڀاڙي ٿو۔
ايران جي وزارت پيٽروليم موجب، خارگ ٻيٽ هن شعبي جو مرڪزي مرڪز آهي، جتي خام تيل ۽ تيار ڪيل شيون محفوظ ڪيون وڃن ٿيون ۽ پوءِ برآمد ڪيون وڃن ٿيون۔ سالن کان لڳل پابندين باوجود، ايران هتي جي انفراسٽرڪچر کي وڌائڻ جاري رکيو آهي۔
الجزيره موجب، 2025 ۾ هن ٽرمينل جي لوڊنگ گنجائش 7 ملين بيرل روزانو تائين پهچي وئي، جڏهن ته موجوده برآمدن جو اندازو لڳ ڀڳ 1.6 ملين بيرل روزانو آهي۔
تيل ٽرمينل قائم ٿيڻ کان گهڻو اڳ به هي ٻيٽ سامونڊي قوتن لاءِ اهم رهيو آهي۔ 1700ع واري ڏهاڪي ۾ پرتگال ٿوري عرصي لاءِ هتي قبضو ڪيو، پوءِ ڊچ حڪمراني هيٺ آيو، جتي ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپني پنهنجي مفادن جي حفاظت لاءِ مضبوط قلعو ٺاهيو، جنهن کي 1766ع ۾ ختم ڪيو ويو۔
ٽرمپ انتظاميا ڇو قبضو ڪرڻ تي غور ڪري سگهي ٿي
سي اين اين مطابق، آمريڪي عملدار خارگ تي ڪنٽرول کي ايران جي اهم آمدني جو ذريعو بند ڪرڻ ۽ تهران کي پنهنجو رويو تبديل ڪرڻ تي مجبور ڪرڻ جو طريقو سمجهن ٿا. خاص طور تي هرمز لنگهه ۾ رڪاوٽن جي حوالي سان۔
واشنگٽن جو خيال آهي ته جيڪڏهن ٻيٽ تي قبضو ڪيو وڃي ته ايران جي تيل برآمدن تي سڌو ڪنٽرول حاصل ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان سڄي ملڪ تي حملا ڪرڻ يا وڏي زميني جنگ ڪرڻ کان سواءِ معيشت کي سخت نقصان پهچائي سگهجي ٿو۔
وڌندڙ خطرا ۽ ايران جون تياريون
سي اين اين موجب ايران جواب ۾ ٻيٽ کي وڌيڪ مضبوط ڪيو آهي، جتي ميزائل سسٽم لڳايا ويا آهن ۽ سامونڊي ڪناري ڀرسان بارودي سرنگون وڇايون ويون آهن.
فوجي ماهرن خبردار ڪيو آهي ته ڪنهن به زميني آپريشن کي سخت مزاحمت کي منهن ڏيڻو پوندو۔ هڪ ماهر موجب، ايراني فوجون حملو ڪندڙن کي “وڌ ۾ وڌ نقصان” پهچائڻ جي ڪوشش ڪنديون۔
تهران اهو به خبردار ڪيو آهي ته ان جي علائقي تي ڪنهن به قبضي جي ڪوشش خليج ۾ انفراسٽرڪچر خلاف جوابي ڪارروائي جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن سان سڄي علائقي ۾ تڪرار وڌڻ جو خطرو وڌي ويندو۔(هي مصمون عرب نيوز ۾ شايع ٿيو جيڪو سندن ٿورن سان اسين پنهنجي پڙهندڙن لاءِ پيش ڪريون ٿا..ادارو)
