واشنگٽن(ويب ڊيسڪ)صدر ڊونلڊ ٽرمپ جمعي ڏينهن وائيٽ هائوس جي بريفنگ روم ۾ هڪ اهم پريس ڪانفرنس ڪئي، جڏهن ته کيس ملڪ اندر ڪيترن ئي مسئلن کي منهن ڏيڻو پئجي رهيو آهي، جن ۾ ٽيڪنالاجي سروسز جي اوچتو بند ٿيڻ جا ڪيترائي واقعا، مصنوعي ذهانت بابت وڌندڙ خدشا ۽ ڪانگريس ۾ ڊيموڪريٽس جي نئين اڪثريت سان ايندڙ ڇڪتاڻ شامل آهن.
پر انهن سڀني معاملن کان اڳ ٽرمپ هڪ خوشگوار موضوع تي ڳالهائڻ چاهيو ٿي: چين جي اڳواڻ شي جن پنگ ۽ روس جي ولاديمير پيوٽن سان سندس ويجها ذاتي دوستاڻا لاڳاپا.
سي اين اين جي رپورٽ موجب ايشيا جي چئن ڏينهن واري دوري تان واپس اچڻ کانپوءِ وائيٽ هائوس ۾ ٽرمپ چيو، ”اسان جا تمام سٺا لاڳاپا آهن. هن ڪمري ۾ ڪجهه ماڻهو چون ٿا ته، ’اوهه، اهو خراب آهي ته هو انهن سان سٺا لاڳاپا رکي ٿو.‘ منهنجا روس سان سٺا لاڳاپا آهن. چين سان سٺا لاڳاپا آهن. ڪيترن ئي ماڻهن سان منهنجا سٺا لاڳاپا آهن.“
صدر پنهنجي 90 منٽن واري پريس ڪانفرنس جو وڏو حصو، جنهن دوران هو بار بار اصل موضوع کان هٽي ٻين ڳالهين ڏانهن ويندو رهيو، ٻنهي خودمختيار حڪمرانن جي ساراهه ڪندي گذاريو، باوجود ان جي ته سندس پنهنجي انتظاميا اندر ڊگهي عرصي کان خدشا موجود آهن ته اهي ملڪ اهم معاملن تي آمريڪا خلاف ڪم ڪري رهيا آهن.
هن چين ۾ پنهنجي گرمجوشيءَ سان ٿيل استقبال جي ساراهه ڪئي، پيوٽن کي ”دوست“ سڏڻ واري پنهنجي بيان جو دفاع ڪيو ۽ هڪ تاريخي ٽن ڌرين واري سربراهي اجلاس کي وڏي ڪاميابي قرار ڏنو، جنهن ۾ ڪيترن ئي پيچيده مسئلن تي ڪا خاص اڳڀرائي نه ٿي.
پر ملڪ اندر سندس انتظار ڪندڙ اهم مسئلن کي منهن ڏيڻ لاءِ هو ڪهڙي حڪمت عملي اختيار ڪندو، ان بابت وٽس تفصيلي جواب گهٽ هئا.
ٽرمپ جي پريس ڪانفرنس جا ڇهه اهم نڪتا هي آهن:
ٽرمپ پيوٽن کي ”دوست“ سڏڻ جو دفاع ڪري ٿو
دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن جي دوري تان واپس اچڻ کانپوءِ خوشگوار موڊ ۾ موجود ٽرمپ ڪيترائي ڀيرا پيوٽن سان پنهنجي ويجهڙائيءَ جو دفاع ڪيو، باوجود ان جي ته ٻنهي وچ ۾ باقاعده ڳالهه ٻولهه باوجود هو روس جي يوڪرين خلاف جنگ ختم ڪرائڻ ۾ ڪا خاص اڳڀرائي نه ڪري سگهيو آهي.
ٽرمپ هڪ ڀيرو ٻيهر جنگ ۾ وڏي پيماني تي ٿيندڙ جاني نقصان تي افسوس جو اظهار ڪيو ۽ امن قائم ڪرڻ ۾ پيش ايندڙ ڏکيائين تي حيرت ظاهر ڪئي. هن اڳڀرائي نه ٿيڻ جو سبب پيوٽن ۽ يوڪرين جي صدر ولاديمير زيلنسڪي وچ ۾ ”وڏي نفرت“ کي قرار ڏنو.
پر هن ڏکين ڳالهين کي جزوي طور ”پبلڪ رليشنز جي جنگ“ پڻ قرار ڏنو ۽ هڪ موقعي تي اشارو ڏنو ته روس جو حملو ”هڪ ڏينهن تائين هلڻ گهرجي ها“. اهو بيان يوڪرين کي پنهنجي دفاع لاءِ ٽرمپ جي جاري حمايت بابت ٿورو ئي اطمينان ڏئي سگهندو.
ٽرمپ اهو پڻ اشارو ڏنو ته پيوٽن سان سندس دوستيءَ جو هڪ سبب اهو آهي ته يوڪرين کي امداد روڪڻ واري معاملي تي سندس پهرين صدارتي دور ۾ مواخذو ٿيڻ دوران ٻئي هڪ ئي پاسي هئا.
ٽرمپ چيو، ”مان پيوٽن سان ان جعلي ’روس، روس، روس‘ واري سازش دوران رابطو ڪندو رهيس ۽ سچ پڇو ته هو ان معاملي تي مون سان تمام سٺو رهيو.“
پيوٽن مجموعي طور آمريڪا سان به ايترو ئي دوستاڻو آهي يا نه، ان بابت آمريڪي صدر گهٽ يقين ڏيکاريو. ٽرمپ سي اين اين جي ڪيٽلين ڪولنز کي چيو، ”مان آمريڪا بابت ڪجهه نٿو چئي سگهان.“
2028ع جي صدارتي چونڊن لاءِ پس پرده مقابلو
ٽرمپ جي ساڄي پاسي نائب صدر جي ڊي وينس ۽ کاٻي پاسي پرڏيهي وزير مارڪو روبيو موجود هئا. پريس ڪانفرنس ۾ ايندڙ ڪيترن ئي مهينن دوران 2028ع جي صدارتي چونڊن لاءِ پس پرده مقابلي جو هڪ واضح منظر نظر آيو، جنهن ۾ ممڪنه اميدوار وينس ۽ روبيو ٽرمپ جي حمايت حاصل ڪرڻ لاءِ پنهنجا آپشنز غور هيٺ آڻي رهيا آهن ۽ هڪ ٻئي کان اڳتي نڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن.
ٽرمپ ان صورتحال کي وڌيڪ نمايان ڪرڻ ۾ دلچسپي ڏيکاري، ٻنهي کي ڳالهائڻ جي دعوت ڏني ۽ پوءِ هڪ غيرمتوقع پڄاڻيءَ جو انتظام ڪيو.
روبيو، جيڪو ٽرمپ سان گڏ ايشيا ويو هو، دوري ۽ ان مان حاصل ٿيندڙ نتيجن بابت تفصيلي بيان ڏنو، خاص طور تي انهن فائدن تي ڌيان ڏنو، جيڪي آمريڪي معيشت ۽ قومي سلامتيءَ لاءِ حاصل ٿي سگهن ٿا. هن ٽرمپ جي پيوٽن ۽ شي جن پنگ سان ملاقات جو ٽرمپ کان به وڌيڪ سنجيده ۽ منظم انداز ۾ دفاع ڪيو.
روبيو دليل ڏنو، ”انهن ٽنهي اڳواڻن جا لاڳاپا جيترا بهتر ٿيندا، اوترو ئي ماحول وڌيڪ سازگار ٿيندو ۽ مستقبل ۾ ٺوس معاملن تي اتفاق ڪرڻ آسان ٿيندو.“
وينس، جيڪو نائب صدرن جي روايتي طريقي موجب ٻين جي ايشيا وڃڻ وقت آمريڪا ۾ ئي رهيو، ان 2028ع جي چونڊن تي نظر رکندڙ ماڻهن پاران ضرور بحث هيٺ اچڻ واري صورتحال تي مذاق ڪندي چيو: ”مان ان صورتحال کي ٿورو ’هوم الون‘ فلم سان ڀيٽيندس، پر هتي کاڌو وڌيڪ سٺو ۽ سون وڌيڪ آهي. تنهنڪري، سائين، مون کي توهان جي ياد اچي ٿي.“
وينس اڳتي هلي ٻنهي پارٽين جي حمايت سان منظور ٿيل اجازت نامن ۽ منظوريءَ جي عمل کي آسان بڻائڻ واري قانون جي منظوريءَ جو ذڪر ڪيو. ٽرمپ پڻ سندس حمايت ڪئي ۽ انهن رپورٽن کي رد ڪيو ته هو وينس کان ناراض هو، ڇاڪاڻ ته وينس وچ مدي وارين چونڊن ۾ ريپبلڪن پارٽيءَ جي شڪست جو سبب ايران جي جنگ کي قرار ڏنو هو. (ٽرمپ موجب، هو رڳو اهو چاهي پيو ته وينس جنگ کي اڃا به فائديمند قرار ڏئي ها، پر وينس ڄاڻي واڻي ائين نه ڪيو.)
پر ٽرمپ جي نظر ۾ ان ڏينهن جو اصل اسٽار نه وينس هو ۽ نه ئي روبيو، پر سندس نئون چيف آف اسٽاف اسٽيفن ملر هو.
ٽرمپ ملر بابت چيو، ”هن وقت ڪمري ۾ سڀ کان وڌيڪ طاقتور ماڻهو.“ ملر، جنهن گهٽ ۾ گهٽ هن وقت تائين 2028ع جي صدارتي اميدوار ٿيڻ جا اشارا نه ڏنا آهن. ٽرمپ وڌيڪ چيو، ”هو انهن ٻنهي کان بهتر هو. ڇا تون صدر ٿيڻ چاهين ٿو؟“
ڊيٽا سينٽرن خلاف سخت ڪارروائي
ٽرمپ هڪ نئين پاليسيءَ جو اعلان پڻ ڪيو: آمريڪي ڪمپنين پاران ملڪ کان ٻاهر ڊيٽا سينٽر ٺاهڻ خلاف سخت قدم کڻڻ جو منصوبو.
صدر واعدو ڪيو ته جيڪڏهن آمريڪي ڪمپنيون ٻاهرين ملڪن ۾ ڊيٽا سينٽر ٺاهڻ جي ڪوشش ڪنديون ته انهن تي ”تمام وڏو ٽيڪس“ لاڳو ڪيو ويندو. سندس دليل هو ته اي آءِ جي واڌ کي طاقت فراهم ڪندڙ انهن عمارتن ۽ سهولتن لاءِ ملڪ اندر ڪافي طلب موجود آهي.
پر اهو واضح ناهي ته حڪم جي خلاف ورزي ڪندڙ ڪمپنين کي ڪهڙي قسم جون ٽيڪس پابنديون يا ڏنڊ ڀوڳڻا پوندا. ٽرمپ اهو پڻ اعتراف ڪيو ته هن اڃا تائين پنهنجي ٽيم کي ان تجويز بابت آگاهه ئي نه ڪيو هو. اهو اعلان عوامي راءِ جي ابتڙ پڻ نظر آيو، ڇاڪاڻ ته سروي ڏيکارين ٿا ته آمريڪي شهري ڊيٽا سينٽرن جي تعمير بابت خوشيءَ کان وڌيڪ ڳڻتي رکن ٿا. پر ٽرمپ انهن ڳڻتيءَ وارن آمريڪين مان نه هو.
هن چيو، ”اسان ڊيٽا سينٽرن لاءِ تمام سخت جدوجهد ڪنداسين.“
ايران جي جنگ تي وڌيڪ سخت موقف
ٽرمپ پريس ڪانفرنس دوران کليل نموني اعتراف ڪيو ته ايران جي جنگ آمريڪين جي مزاج کي خراب ڪيو آهي ۽ سياسي طور سندس پارٽيءَ کي نقصان پهچايو آهي. پر هن ان جنگ کان پوئتي هٽڻ جا ڪي به اشارا نه ڏنا، جنهن بابت هو بار بار اصرار ڪندو رهيو ته اها ايران جي حڪومت کي ايٽمي هٿيار حاصل ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ ضروري آهي.
هڪ موقعي تي ٽرمپ چيو، ”منهنجي ڳالهه غور سان ٻڌو، ايران وٽ ڪڏهن به ايٽمي هٿيار نه هوندا، ڪڏهن به نه.“
هن ايران جي اڳواڻن کي ”پاڳل“ قرار ڏنو ۽ اصرار ڪيو ته جنگ هلائڻ جي پنهنجي طريقي تي کيس ڪو پڇتاءُ ناهي، باوجود ان جي ته هن اشارو ڏنو ته سندس انتظاميا ۾ ڪجهه ماڻهو ان بابت مختلف راءِ رکن ٿا.
هن چيو، ”جيڪي ماڻهو منهنجي لاءِ ڪم ڪن ٿا، انهن کي پنهنجي راءِ ڏيڻ جو حق آهي. پر مان چوان ٿو ته مان ايرانين کي ڄاڻان ٿو ۽ سچ پڇو ته اهي پاڳل آهن.“
تنهن هوندي به، ٽرمپ ان وڌيڪ اهم سوال تي تمام گهٽ ڳالهايو ته هو جنگ ۾ قطعي فتح ڪيئن حاصل ڪندو ۽ آمريڪا کي وچ اوڀر مان ڪيئن ڪڍندو. وائيٽ هائوس اڃا تائين ان حڪمت عمليءَ کي واضح ناهي ڪيو، ۽ جمعي ڏينهن ٽرمپ صرف ايترو چيو ته ايران کيس ”بيوقوف بڻائي رهيو آهي“، جڏهن ته هن کي حيرت هئي ته جنگ سبب معاشي نقصان اڃا وڌيڪ ڇو نه ٿيو آهي.
ڊيموڪريٽس کي آڇ: دوستيءَ جو هٿ يا ويٽو جو قلم؟
ڪانگريس ۾ ڊيموڪريٽس جي اڪثريت سان گڏ اقتدار جي آخري ٻن سالن دوران هو ڪهڙي طريقي سان ڪم ڪندو، ان بابت سوال تي ٽرمپ پنهنجي لاءِ ٻه ممڪنه رستا بيان ڪيا: ٻنهي پارٽين سان گڏجي معاهدا ڪندڙ اڳواڻ يا سخت موقف اختيار ڪندي قانونن کي ويٽو ڪندڙ صدر. هن اصرار ڪيو ته چونڊ ڊيموڪريٽس جي هٿ ۾ هوندي.
ٽرمپ چيو، ”اهي ٻه سال ۽ هڪ مهينو گذاري سگهن ٿا، ڇاڪاڻ ته اسان وٽ ايترو ئي وقت آهي، ۽ مان انهن کي ويٽو ڪندو رهندس.“ پر جيڪڏهن ”اهي ڪجهه ڪم ڪرڻ چاهين ٿا ته مان پڻ ڪم ڪرڻ چاهيان ٿو.“
هن وڌيڪ چيو ته ڊيموڪريٽس سان گڏ ايندڙ ٻه سال اڳ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڪارائتا ٿي سگهن ٿا. هن ڪجهه ريپبلڪن ميمبرن، جن ۾ ڪينٽڪي جو نمائندو ٿامس ميسي پڻ شامل آهي، پاران مسلسل مخالفت تي افسوس جو اظهار ڪيو.
ٽرمپ وٽ اڳ ۾ ئي ٻن ممڪنه معاهدن جا خيال هئا: هالي ووڊ کي مضبوط ڪرڻ لاءِ وفاقي فلم ٽيڪس ڪريڊٽ ۽ ڪاليج راندين بابت قانون، جنهن تحت رانديگرن کي پنهنجي نالي، شڪل ۽ تصوير مان آمدني حاصل ڪرڻ لاءِ قومي معيار مقرر ڪيا وڃن.
ٽرمپ وڌيڪ وڏن موضوعن تي پڻ معاهدن جا امڪان ظاهر ڪيا، جن ۾ صحت جي سهولتن ۽ اميگريشن جا معاملا شامل هئا.
پر هن انهن معاهدن جي تفصيلن بابت ٿورو ئي ٻڌايو ۽ اهو پڻ واضح نه ڪيو ته ڇا انهن ٻنهي معاملن تي، جن بابت ڊيموڪريٽس ۽ ريپبلڪن ڏهاڪن کان اختلاف ڪندا رهيا آهن، واقعي ڪا گڏيل راءِ پيدا ٿي سگهي ٿي.
هڪ ٻيو اشارو ته ٽرمپ شايد ويٽو وارو رستو اختيار ڪري: هن اسٽيفن ملر کي وڌيڪ بااختيار بڻايو، جيڪو اميگريشن بابت سخت موقف رکندڙ آهي ۽ انتظاميا جي ملڪ بدر ڪرڻ واري مهم جي نگراني ڪري رهيو آهي. ٽرمپ چيو، ”اهي سمجهن ٿا ته هو اميگريشن بابت سخت آهي. پر سندس دل تمام وڏي آهي.“
هوانگ ۽ لوٽنڪ جي حمايت
چين کي جديد چپس وڪڻڻ تي وڌيڪ سخت پابنديون لڳائڻ لاءِ ٻنهي پارٽين جي وڌندڙ ڪوششن باوجود ٽرمپ ان تڪرار جي مرڪز ۾ موجود ٻن ماڻهن، اينوڊيا جي برطرف ڪيل سي اي او جينسن هوانگ ۽ واپار واري وزير هاورڊ لوٽنڪ، جي ساراهه گهٽ نه ڪئي.
ٽرمپ هوانگ کي اينوڊيا جي سربراهيءَ تي ٻيهر مقرر ڪرڻ جي حمايت ڪئي، باوجود سندس مبينا ازدواجي تعلق کان ٻاهر لاڳاپن جي، جن مان هڪ بابت شڪ آهي ته ان جا چين جي انٽيليجنس سان لاڳاپا هئا. هن لوٽنڪ جي پڻ حمايت ڪئي، باوجود ان جي ته چين ڏانهن چپس منتقل ٿيڻ کي روڪڻ لاءِ ڪوششن جي مخالفت سبب هو ريپبلڪنز جي تنقيد هيٺ آهي.
ٽرمپ چيو، ”مان چاهيان ٿو ته جينسن وڏي معافي وٺي ۽ واپس اچي. مان کيس ٻيهر واپس ڏسڻ چاهيان ٿو.“ لوٽنڪ بابت هن چيو، ”منهنجو مٿس اعتماد ختم ناهي ٿيو.“
اينوڊيا واضح ڪري ڇڏيو آهي ته هوانگ کي ٻيهر مقرر ڪرڻ جو ڪو منصوبو ناهي. ۽ لوٽنڪ کي واپار واري کاتي جي سربراهه طور برقرار رکڻ سان ٽرمپ پڻ تسليم ڪيو ته ان سان انتظاميا لاءِ ڪجهه پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون، ڇاڪاڻ ته ڊيموڪريٽس ۽ ڪانگريس جا ڪجهه ريپبلڪن ميمبر سندس عملن بابت جاچ شروع ڪري رهيا آهن. پر ٽرمپ اصرار ڪيو ته کيس اڃا به لوٽنڪ تي اعتماد آهي.
هن چيو، ”هن ۾ ڪاروبار جي قدرتي سمجهه آهي. منهنجو خيال آهي ته هو تمام سٺو ڪم ڪري رهيو آهي.“










