لاڙڪاڻو (ن س): پاڪستان پيپلز پارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري خميس ڏينهن يونيورسٽي آف لاڙڪاڻو جو دورو ڪيو جتي سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه کيس يونيورسٽي جي تعليمي، انتظامي، مالي ۽ ترقياتي خاڪي سان گڏوگڏ ان جي اهم چئلينجن ۽ مستقبل جي ضرورتن بابت بريفنگ ڏني. بريفنگ ۾ يونيورسٽي کي مضبوط ڪرڻ ۽ لاڙڪاڻو ڊويزن ۽ سنڌ جي ان سان لڳندڙ گهٽ سهولتن وارن علائقن ۾ اعليٰ تعليم تائين رسائي کي وڌائڻ لاءِ وڌيڪ مالي مدد، بنيادي ڍانچي جي بحالي، ترقياتي فنڊنگ ۽ ادارتي سهڪار جي ضرورت تي روشني وڌي وئي. 24 جولاءِ 2023 تي سنڌ اسيمبلي مان پاس ٿيل يونيورسٽي آف لاڙڪاڻو ايڪٽ، 2023 تحت قائم ٿيل هن يونيورسٽي باقاعدي طور پنهنجو ڪم 1 جنوري 2024 تي شروع ڪيو. هي يونيورسٽي پبلڪ سيڪٽر جي چئن ادارن ۽ ڪيمپسز جي پاڻ ۾ ضم ٿيڻ سان قائم ڪئي وئي هئي جن ۾ ڪويسٽ (QUEST) ڪيمپس لاڙڪاڻو، يونيورسٽي آف سنڌ لاڙڪاڻو ڪيمپس، شهيد ذوالفقار علي ڀٽو زرعي ڪاليج ڊوڪري ۽ شهيد بينظير ڀٽو لا ڪاليج لاڙڪاڻو شامل آهن، جنهن جو ضم ٿيڻ اڃا مڪمل ٿيڻو آهي. يونيورسٽي وٽ اٽڪل 528.5 اڪيڙ زمين آهي جيڪا ان جي مختلف ڪيمپسز تي پکڙيل آهي، جنهن ۾ عريجا مين ڪيمپس ۾ 350 اڪيڙ، ڊوڪري ۾ فيڪلٽي آف ائگريڪلچر سائنسز ۾ 150 اڪيڙ ۽ ائيرپورٽ روڊ ۽ وڳڻ روڊ تي موجود سهولتون شامل آهن. وڏي وزير پي پي پي جي چيئرمين کي آگاهه ڪيو ته يونيورسٽي هن وقت پنجن فيڪلٽيز، 16 شعبن ۽ 26 تعليمي پروگرامن تي مشتمل آهي جيڪا انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجي، زراعت، مئنيجمينٽ سائنسز، ڪامرس، سوشل سائنسز، هيومينٽيز ۽ نيچرل سائنسز ۾ انڊر گريجوئيٽ، پوسٽ گريجوئيٽ ۽ ڊاڪٽريٽ جي تعليم فراهم ڪري رهي آهي. نوان اڀرندڙ شعبا، جن ۾ آرٽيفيشل انٽيليجنس، سافٽ ويئر انجنيئرنگ ۽ ڪمپيوٽر سائنس شامل آهن، اهي پڻ پڙهايا پيا وڃن. بريفنگ موجب سال 2026 لاءِ يونيورسٽي ۾ 3,206 جي بجيٽ ڪيل گنجائش جي مقابلي ۾ شاگردن جي اصل داخلا 2,875 آهي. هن اداري ۾ 78 مستقل ۽ 21 معاهدي تي ٻڌل فيڪلٽي ميمبر آهن جڏهن ته ان جي انتظامي عملي ۾ 324 مستقل ملازم، 11 ڪانٽريڪٽ اسٽاف ۽ 41 روزاني اجرت وارا ملازم شامل آهن. سال 26-2025 لاءِ پي ايڇ ڊي فيڪلٽي ميمبرن جو تعداد 34 آهي جڏهن ته ايندڙ تعليمي سال لاءِ 35 جو اندازو لڳايو ويو آهي. مالي سال 27-2026 لاءِ ان جي مالي حالت بابت، يونيورسٽي وٽ ڪل دستياب وسيلن جو اندازو 894.568 ملين رپيا لڳايو ويو آهي جنهن ۾ 632 ملين رپيا صوبائي امدادي گرانٽ ۽ 262.568 ملين رپيا ان جي پنهنجي وسيلن مان شامل آهن. هائير ايجوڪيشن ڪميشن (HEC) پاران ڪا به گرانٽ مختص نه ڪئي وئي آهي. بريفنگ ۾ 524.311 ملين رپين جي سالياني بجيٽ خساري جو به انديشو ظاهر ڪيو ويو، جنهن لاءِ تعليمي ۽ انتظامي معاملن کي بنا ڪنهن رڪاوٽ جي جاري رکڻ کي يقيني بڻائڻ لاءِ صوبائي حڪومت کان وڌيڪ مالي سهڪار جي ضرورت آهي. ترقياتي حوالي سان يونيورسٽي موجوده ڪويسٽ (QUEST) ڪيمپس لاڙڪاڻو جي ترقياتي اسڪيم لاءِ 1.486 ارب رپين جو هڪ تبديل ٿيل نظرثاني ٿيل PC-I جمع ڪرايو آهي. اصل پروجيڪٽ، جيڪو 2011 ۾ 2.637 ارب رپين جي لاڳت سان منظور ٿيو هو ان ۾ 2017 ۽ 2021 ۾ نظرثاني ڪئي وئي هئي، پر نظرثاني ٿيل انتظامي منظوري جاري نه ڪئي وئي هئي. گهٽايل دائري سان گڏ هيءَ تبديل ٿيل تجويز مارچ 2026 ۾ پلاننگ اينڊ ڊولپمينٽ کاتي کي جمع ڪرائي وئي هئي. يونيورسٽي جي فوري بنيادي ڍانچي ۽ ادارتي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ 2.034 ارب رپين جي ماليت جي هڪ الڳ نئين ترقياتي اسڪيم پڻ جمع ڪرائي وئي آهي. تجويز ڪيل پروجيڪٽ ۾ 1.513 ارب رپيا ڪيپيٽل ڪاسٽ ۽ 521.047 ملين رپيا ريونييو ڪاسٽ شامل آهن جنهن تي عملدرآمد 27-2026 کان 29-2028 تائين ٽن مالي سالن ۾ ڪرڻ جو منصوبو آهي. يونيورسٽي کي پنهنجي عريجا مين ڪيمپس جي فوري بحالي جي پڻ ضرورت آهي جيڪا 2022 جي تباهه ڪندڙ ٻوڏ دوران فلڊ ريليف ڪيمپ طور استعمال ڪئي وئي هئي. تعليمي سهولتن، ليبارٽرين، هاسٽلن ۽ ٻين مددگار بنيادي ڍانچي جي بهتري کي هڪ اهم ترجيح طور سڃاتو ويو. وڏي وزير شهيد بينظير ڀٽو لا ڪاليج لاڙڪاڻو جي باقي بچيل ضم ٿيڻ واري عمل کي مڪمل ڪرڻ ۽ لاڳو ڪيل معيار تحت HEC جي جاري رهندڙ ۽ ترقياتي گرانٽس لاءِ يونيورسٽي جي اهليت کي سولو بڻائڻ لاءِ حڪومتي سهڪار جي پڻ گهر ڪئي. بريفنگ ۾ ان ڳالهه تي زور ڏنو ويو ته وقت سر مالي مدد، التوا ۾ پيل ترقياتي اسڪيمن جي منظوري ۽ موجوده بنيادي ڍانچي جي بحالي يونيورسٽي جي تعليمي صلاحيت کي مضبوط ڪرڻ ۽ ان کي لاڙڪاڻو ڊويزن ۽ آس پاس جي علائقن جي شاگردن جي خدمت جي قابل بڻائڻ لاءِ انتهائي اهم هوندي. ان موقعي تي پي پي پي سنڌ جو صدر نثار کھڙو، اسپيڪر سنڌ اسيمبلي اويس قادر شاهه، پي پي پي اڳواڻ اعجاز خان جکراڻي ۽ سهيل انور سيال، HEC چيئرمين پروفيسر طارق رفيع ۽ ٻيا عملدار توڙي پارٽي اڳواڻ پڻ موجود هئا.
