پيرس(ويب ڊيسڪ)فرانس جي مختلف شهرن ۾ گذريل ڪجهه سالن دوران بدامني جي سڀ کان پرتشدد راتين مان هڪ کانپوءِ آچر تي صورتحال ڳڻتيءَ جوڳي رهي. مهانگائي ۽ عوامي سهولتن تي سرڪاري سيڙپڪاريءَ جي کوٽ خلاف شروع ٿيل احتجاج هنگامن ۾ تبديل ٿي ويا، جنهن دوران سرڪاري عمارتن کي باهه ڏني وئي، هڪ احتجاج ڪندڙ فوت ٿي ويو ۽ 500 کان وڌيڪ پوليس اهلڪار زخمي ٿي پيا.
ڇنڇر جي رات پوڻ سان سڄي ملڪ ۾ ٿيندڙ پرامن مظاهرا پرتشدد ٿي ويا، جنهن کانپوءِ پوليس 1800 ماڻهن کي حراست ۾ ورتو.
پيرس جي اتر ۾ هڪ احتجاج ڪندڙ مبينا طور دل ۽ ساهه جي نظام جي اوچتي بند ٿيڻ سبب فوت ٿي ويو. سي اين اين جي ساٿي فرانسيسي ٽي وي چينل بي ايف ايم ٽي وي آچر تي پيرس پوليس هيڊڪوارٽر جي حوالي سان اها خبر ڏني.
سينٽرل فرانس جي شهر ليموج ۾ ڇنڇر تي 143 سال پراڻي ٽائون هال کي باهه ڏني وئي. وڊيو ۾ عمارت جي چوٽيءَ وارو بلند حصو ڪري پوندي نظر آيو. مارسيل شهر ۾ ڪارا ڪپڙا پاتل ۽ منهن ڍڪيل مظاهرين سٽي هال ۾ گهڙي ويا ۽ عمارت کي نقصان پهچايائون. جڏهن ته ليون شهر ۾ احتجاج ڪندڙن سياحتي مرڪز کي باهه ڏئي ڇڏي.
بي ايف ايم ٽي وي موجب، قانون سازن ۽ علائقائي عملدارن حڪومت جي امن امان برقرار رکڻ واري حڪمت عمليءَ تي سخت تنقيد شروع ڪري ڇڏي آهي. فرانس جو وزيراعظم سيباسٽين ليڪورنو پيرس، ليون ۽ مارسيل جي ميئرن سان ملاقات ڪندو، جن نقصان جي مرمت لاءِ وڌيڪ سرڪاري مدد جو مطالبو ڪيو آهي.
صدر ايمانوئيل ميڪرون آچر جي شام ٽيليويزن تي قوم کي خطاب ڪندو.
ڇنڇر جي رات پيرس ۾ اونداهي ٿيڻ سان گڏ نوجوانن جا ٽولا دڪانن مان سامان ڦرڻ ۽ باهيون ڏيڻ لڳا. ان وقت تائين احتجاجي مظاهرا آهستي آهستي ختم ٿي رهيا هئا. پوليس تنگ گهٽين ۾ مظاهرين کي منتشر ڪرڻ لاءِ ڳوڙها آڻيندڙ گئس ۽ لٺبازيءَ جو استعمال ڪيو.
فرانس جي گهرو وزير لوران نونيز آچر تي ايڪس تي لکيو ته 500 کان وڌيڪ پوليس اهلڪار زخمي ٿيا آهن. هن خبردار ڪيو ته بدامنيءَ کي ”ڪنهن به صورت ۾ جائز قرار نٿو ڏئي سگهجي“. ان کان اڳ وزيراعظم ليڪورنو به تشدد جي ”ناقابل قبول حد“ جي مذمت ڪئي هئي.
هي تباهي اهڙن احتجاجن کانپوءِ ٿي، جيڪي شروعات ۾ گهڻي ڀاڱي پرامن هئا. اهي مظاهرا گذريل مهيني فرانس جي مختلف علائقن ۾ شاگردن جي اڳواڻيءَ ۾ ٿيل وڏين ريليُن مان اڀريا هئا. انهن احتجاجن هڪ وسيع تحريڪ جي شڪل اختيار ڪئي، جنهن ۾ اسڪولن جي زبون حالت، وڌندڙ مهانگائي ۽ حڪومت جي بي عمليءَ خلاف آواز اٿاريو ويو.
اهي مظاهرا نسلن جي وچ ۾ سالن کان گڏ ٿيندڙ ڪاوڙ جي علامت بڻجي ويا آهن. احتجاج ڪندڙن جو چوڻ آهي ته حڪومتون سماجي ۽ سياسي تبديليءَ لاءِ سندن مطالبن کي نظرانداز ڪري رهيون آهن.
گهرو وزير نونيز ڇنڇر تي ٻڌايو ته فرانس جي مختلف شهرن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک 50 هزار ماڻهو روڊن تي نڪتا، جن ۾ هڪ لک 10 هزار پيرس ۾ هئا. جڏهن ته احتجاجن جي منتظمين جو چوڻ هو ته شرڪت ڪندڙن جو انگ ان کان گهڻو وڌيڪ هو.
ڇنڇر تي پيرس ۾ سي اين اين سان ڳالهائيندي پالين نالي هڪ احتجاج ڪندڙ عورت چيو ته: ”دولت ۽ طاقت جو اهڙو انبار گڏ ٿي ويو آهي، جيڪو مڪمل طور ضابطي کان ٻاهر آهي.“
36 ورهين جي ان عورت وڌيڪ چيو ته: ”اسان هتي نوجوانن جي حمايت لاءِ به آيا آهيون. ڪجهه ڪاميابيون ضرور مليون آهن، پر جيڪڏهن مجموعي صورتحال ڏسون ته معاملا صحيح رخ ۾ نٿا وڃن.“
هڪ ٻي مظاهري ۾ شريڪ عورت صدر ايمانوئيل ميڪرون جي قيادت هيٺ ”جمهوريت ۾ گهٽتائي“ ۽ ”طاقت جي هڪ هنڌ گڏ ٿيڻ“ تي شڪايت ڪئي.
38 ورهين جي لوئيس نالي عورت سي اين اين کي ٻڌايو ته: ”ڪروڙ پتي ۽ ارب پتي ماڻهو ميڊيا کي ڪنٽرول ڪن ٿا. اسان حالتون تبديل ڪرڻ لاءِ جدوجهد ڪري رهيا آهيون.“
صدر ميڪرون پرامن احتجاجن ۾ خلل وجهندڙن کي ”افراتفري پکيڙيندڙ“ قرار ڏيندي سخت تنقيد ڪئي. ڇنڇر جي رات دير سان هن خبردار ڪيو ته: ”جن ماڻهن سرڪاري عمارتن، پوليس جي علائقائي هيڊڪوارٽرن ۽ ڪاروباري مرڪزن تي حملا ڪيا، توڙي جو اسان جي ٽائون هالن کي به ڦريو، تن خلاف قانوني ڪارروائي ڪئي ويندي ۽ کين سزا ڏني ويندي.“
پيرس پوليس پريفڪچر، جيڪو پيرس پوليس، هنگامي خدمتن ۽ ٻين انتظامي شعبن جي نگراني ڪري ٿو، چيو ته: ”اسان هنگاما ڪندڙن ۽ قانون لاڳو ڪندڙ اهلڪارن تي حملو ڪرڻ لاءِ آيل ماڻهن آڏو پوئتي نه هٽنداسين.“
اداري وڌيڪ چيو ته ان جا اهلڪار ”همت ۽ پيشاورانه صلاحيت“ سان پنهنجي ذميوارين تي قائم رهيا.
”ٻه دنيائون، ٻه حقيقتون“
گذريل ڪيترن هفتن کان جاري احتجاجن دوران پوليس جي ڪارروائين تي به سوال اٿاريا ويا آهن. هفتي جي شروعات ۾ پوليس جي ڪارروائيءَ سبب هڪ 14 ورهين جي ڇوڪري جي ڄاڙي ڀڄي پئي هئي.
اتر اولهه واري علائقي آلنڪون ۾ هڪ ٻئي پوليس اهلڪار کي ڪيمرا ۾ هڪ ڇوڪريءَ جي ڳچيءَ کي ٻانهن سان جڪڙيندي ڏٺو ويو. اهڙي طريقي تي هاڻي قانوني پابندي آهي.
پوليس جي هڪ ذريعي بي ايف ايم ٽي وي کي ٻڌايو ته ڇنڇر تي ليون کان لڳ ڀڳ 40 ميل ڏکڻ اولهه ۾ واقع شهر سينٽ ايٽين ۾ مارچ دوران هڪ احتجاج ڪندڙ پنهنجو هٿ وڃائي ويٺو.
موجوده شاگردن جي احتجاجن دوران ڪنهن مظاهرين جو هٿ وڃائڻ جو هي ٻيو رپورٽ ٿيل واقعو آهي.
هن مهيني جي شروعات ۾ اتر اوڀر واري شهر لينس ۾ هڪ شاگرد مبينا طور هڪ دستي بم کڻڻ سبب پنهنجو هٿ وڃائي ويٺو هو. ان واقعي کانپوءِ پوليس هڪ قسم جي ڌماڪي سان دنگ ڪندڙ دستي بم جي استعمال تي عارضي پابندي لڳائي هئي. ان پابنديءَ باوجود پوليس کي ٻين قسمن جا ڪيترائي دستي بم استعمال ڪرڻ جي اجازت هئي. هاڻي اها عارضي پابندي به ختم ڪئي وئي آهي.
اختيارين موجب، ڇنڇر تي احتجاج ڪندڙن جي ”وڏي اڪثريت“ پرامن رهي، بي ايف ايم ٽي وي ٻڌايو.
کاٻي ڌر جي انتهاپسند جماعت لا فرانس انسوميز جي اڳواڻ جان لوڪ ميلانشون ايڪس تي لکيو ته آچر تي به مظاهرين جي اڪثريت پرامن نموني پنهنجو موقف پيش ڪيو.
هن چيو ته: ”جڏهن ته خبرن جا چينل ڪيترن ئي شهرن ۾ تشدد جي منظرن سان ڀريل آهن، ساڳئي وقت هزارين ماڻهو سڪون سان گڏ ٿي پنهنجي تحريڪ هلائي رهيا آهن. ٻه دنياون آهن، ٻه حقيقتون.“
ڇنڇر تي بيلجيم، البانيا ۽ اٽلي ۾ به نوجوانن جي ڪارڪنن فرانس جي احتجاج ڪندڙن سان يڪجهتيءَ لاءِ مظاهرا ڪيا.
هن سرءُ جي موسم جي شروعات ۾ فرانس جي هاءِ اسڪولن جي شاگردن مختلف هنڌن تي احتجاج منظم ڪيا هئا. انهن جا مطالبا هئا ته ڪلاسن ۾ شاگردن جو انگ گهٽايو وڃي، استادن تي وڌيڪ خرچ ڪيو وڃي، موسمياتي بحران کي منهن ڏيڻ جي قابل بنيادي ڍانچي ۾ سيڙپڪاري ڪئي وڃي ۽ نوجوانن خلاف پوليس جو تشدد بند ڪيو وڃي.
گذريل پندرهن سالن دوران ٻارن جي پيدائش جي شرح ۾ واڌ ۽ تعليمي فنڊن ۾ گهٽتائي سبب شاگردن جو انگ وڌيو آهي، پر ڪلاسن ۾ استادن جو تعداد گهٽجي ويو آهي.
فرانس جي تعليم واري وزير ايڊوارڊ گيفري گذريل ڪجهه هفتن دوران شاگردن جي احتجاج ڪندڙن سان ڪيترائي ڀيرا ملاقاتون ڪيون آهن، پر اڃا تائين ڪنهن معاهدي تي پهچي نه سگهيا آهن.
