ڪراچي(ويب ڊيسڪ)ڪينيڊا جي شاعره، مضمون نگار ۽ مترجمه اين ڪارسن کي هن سال ادب جو نوبيل انعام ڏنو ويو آهي.
76 ورهين جي ڪارسن پنهنجي اهڙين ادبي تخليقن سبب مشهور آهي، جيڪي اڪثر شاعري، فڪشن ۽ علمي تحقيق جي حدن کي پاڻ ۾ ملائي ڇڏين ٿيون.
نوبيل انعام جي ڪميٽي چيو ته هنن ڪارسن کي ”سندس دلير ۽ نواڻ سان ڀرپور ادبي ڪم لاءِ چونڊيو آهي، جنهن ۾ هن قديم روايت سان تخليقي ۽ کيڏندڙ انداز ۾ مڪالمو ڪندي جديد ادب لاءِ نيون صنفون ۽ صورتون پيدا ڪيون آهن.“
نوبيل انعام ڪنهن هڪ ڪتاب بدران ليکڪ جي سڄي زندگيءَ جي ادبي ڪم جي مڃتا طور ڏنو ويندو آهي ۽ ان کي عالمي ادب جو سڀ کان معتبر انعام سمجهيو وڃي ٿو. انعام حاصل ڪندڙ کي 12 ملين سويڊش ڪرائون (تقريباً 1.2 ملين ڊالر) ڏنا ويندا آهن.
2019ع ۾ سندس فنڪاراڻي پيشڪش ”نارما جين بيڪر آف ٽرائي“ مختلف تاريخي دورن جي ٻن مشهور حسينائن، ٽرائي جي هيلن ۽ مارلن منرو، وچ ۾ هڪ فڪري لاڳاپو قائم ڪيو.
2021ع ۾ هن ”دي ٽروجن وومين: اي ڪامڪ“ شايع ڪيو، جيڪو قديم يوناني شاعر يوريپيڊيز جي ڪهاڻيءَ کي تصويري انداز ۾ نئين سر پيش ڪري ٿو. ان کان علاوه سندس طرفان سوفوڪليز جي ”اليڪٽرا“ جو ترجمو پڻ گذريل سال لنڊن ۾ اداڪارا بري لارسن جي اداڪاري سان اسٽيج ڪيو ويو.
سويڊش اڪيڊمي جي مستقل سيڪريٽري انگريڊ ڪارلبرگ چيو ته هن عوامي اعلان کان ٿورو اڳ فون تي ڪارسن کي نوبيل انعام جي خبر ڏني.
ڪارلبرگ چيو، ”هن مون کي صرف ايترو ٻڌائڻ جو وقت ڪڍيو ته هن وقت هوءَ آئس لينڊ ۾ آهي، جتي هوائن جو آواز ٻڌي رهي آهي.“
هن چيو، ”هوءَ اوچتو مليل خبر تي حيران ٿي وئي، پر تمام گهڻي خوش به هئي. سندس آواز مان اها خوشي محسوس ٿي رهي هئي.“
”کيڏندڙ ۽ طنزيه انداز“
ڪارسن 1950ع ۾ ٽورنٽو ۾ پيدا ٿي. هوءَ هاڻي آمريڪي رياست مشي گن ۾ رهندي آهي ۽ 2022ع کان آئس لينڊ جي شهريت پڻ رکي ٿي.
سويڊش اڪيڊمي جي ادب واري نوبيل ڪميٽي جي چيئرمين اينڊرس اولسن ڪارسن جي ان انداز کي ساراهيو، جنهن ذريعي هن ”داستاني ذات سان ڳنڍيل روايتي غزل نما شاعري کان الڳ رستو اختيار ڪيو ۽ جديد ادب لاءِ نيون صورتون پيدا ڪرڻ ۾ الهام ڏنو.“
هن چيو، ”لکڻ جو اهو طريقو اهڙيون کيڏندڙ ۽ طنزيه تخليقون پيدا ڪري ٿو، جيڪي نه رڳو قديم ۽ جديد شاعري جي وچ ۾ هلن ٿيون، پر مختلف ادبي صنفن ۽ فن جي مختلف صورتن جي وچ ۾ به اچ وڃ ڪن ٿيون.“
ڪارسن جي مشهور تخليقن ۾ ”دي گلاس ايسَي“، ”آٽو بائيوگرافي آف ريڊ: اي ناول اِن ورس“، ”ناڪس“، ”فلوٽ“ ۽ ”دي بيوٽي آف دي هسبنڊ: اي فڪشنل ايسَي اِن 29 ٽينگوز“ شامل آهن.
”غير معمولي اهميت“
ڪارسن ٽن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين قديم يوناني ۽ رومي ادب جي استاد طور ڪم ڪيو آهي ۽ سندس لکڻين تي يوناني ادب جو گهرو اثر نظر اچي ٿو.
سندس ترجمن ۾ اڪثر قديم ادبي تخليقن کي جديد دور جي نئين انداز ۽ فڪر سان پيش ڪيو ويو آهي.
اولسن چيو، ”بصري فنڪارن، رقص جي فنڪارن، اوپيرا ۽ ٿيٽر جي هدايتڪارن سان سندس گڏيل ڪم ان آزاديءَ کي ظاهر ڪن ٿا، جنهن سان هوءَ ادبي اميدن ۽ مقرر ڪيل اصولن سان واسطو رکي ٿي.“
هن وڌيڪ چيو، ”اهو ئي سبب آهي ته 1990ع واري ڏهاڪي کان سندس ڪم عالمي فن ۽ ادب جي منظرنامي تي غير معمولي اهميت رکي ٿو.“
