آمريڪا کي جهٽڪو، چين پاران دنيا جي پهرين ڪوانٽم راڊار جي تياري

اسلام آباد(رپورٽ اياز مهر)چين مبينا طور تي اهڙو فوٽون ڊٽيڪٽر وڏي پيماني تي تيار ڪرڻ شروع ڪري ڇڏيو آهي، جيڪو ڪوانٽم ريڊار ٺاهڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿو. اهڙا ريڊار جيڪي ايندڙ نسل جي اسٽيلٿ يعني ڳجهن ويڙهاڪ جهازن جهڙوڪ آمريڪي F-22 ريپٽر (Raptor) ۽ ايف 35کي به ٽريڪ ڪري سگهن ٿا. بيجنگ جي دعوٰى آهي ته هي دنيا جو پهريون “الٽرا-لو نوائز” يعني تمام گهٽ شور وارو، چار چينلن تي ٻڌل سنگل فوٽون ڊٽيڪٽر آهي، جيڪو صرف دفاع تائين محدود ناهي، ڪميونيڪيشن ۽ ٻين سائنسي مقصدن لاءِ به استعمال ٿي سگهي ٿو.
انتهائي حساس فوٽون پڪڙيندڙ اوزار
سائوٿ چائنا مارننگ پوسٽ (SCMP) جي رپورٽ موجب، هي ڊوائيس ايترو ته حساس آهي جو اهو هڪ اڪيلي فوٽون (Photon) يعني توانائي جي هڪ ئي ذري کي به سڃاڻي سگهي ٿو. هي اوزار چين جي آنهُوئي صوبي ۾ واقع Quantum Information Engineering Technology Research Center ٺاهيو آهي، جيڪو اسٽيلٿ جهازن لاءِ ممڪنه طور خطرناڪ ٽيڪنالاجي ثابت ٿي سگهي ٿي.
ڪوانٽم ٽيڪنالاجي ۾ نئون قدم
اخبار جي رپورٽ موجب، ان جي وڏي پيماني تي پيداوار چين کي ڪوانٽم معلوماتي ٽيڪنالاجي (Quantum Information Technology) جي اهم جزن ۾ خودڪفالت ڏانهن وٺي ويندي. جڏهن انسان ڪنهن شيءِ کي ڏسندو آهي، ته هزارين فوٽون گڏجي اکين ۾ داخل ٿين ٿا ۽ هڪ تصوير ٺاهين ٿا. پر هڪ اڪيلي فوٽون کي ڌار ڪرڻ ايترو ڏکيو ڪم آهي، ڄڻڪ تيز برسات ۽ گجگوڙ ۾ هڪ ئي واري جي ذري جي دانگي جي ڪرڻ جو آواز ٻڌڻ برابر. هن ٽيڪنالاجي جي اها خاصيت آهي ته اها هڪ فوٽون تائين سڃاڻي سگهي ٿي، ڪوانٽم ڪميونيڪيشن ۽ ريڊار نظامن ۾ انقلاب آڻي سگهي ٿي.
ڪوانٽم ريڊار ۽ اسٽيلٿ جهازن جي سڃاڻپ
اڄڪلهه جا اسٽيلٿ جهاز (جهڙوڪ F-22 ۽ F-35) پنهنجي بناوٽ ۽ خاص ڪوٽنگ جي ذريعي روايتي ريڊارن کان بچن ٿا، ڇاڪاڻ⁠ته اهي ريڊار لهرن کي جذب يا موڙي ڇڏين ٿا. پر ڪوانٽم ريڊار مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿو: اهو فوٽون خارج ڪري ٿو، جيڪي اسٽيلٿ جهاز سان ٽڪرائڻ کان پوءِ پنهنجون ڪوانٽم خاصيتون (Quantum Properties) تبديل ڪن ٿا. اهو مطلب ته جهاز جي ڪوڙن يا ڀلڻ وارن سگنلن سان اصل فوٽون جي خاصيتون نه ملنديون، جنهن سان جهاز جي سڃاڻپ ممڪن ٿي وڃي ٿي.🔋 وڌيڪ ڪارآمد ڳالهه اها آهي ته هي گهٽ توانائي استعمال ڪندڙ آهن. ڪوانٽم ريڊار روايتي ريڊارن جي ڀيٽ ۾ گهٽ بجلي استعمال ڪندو، وڌيڪ درستگي سان ڪم ڪندو، ۽ گهٽ ڏسڻ لائق هدفن (Low-visibility Targets) کي به سڃاڻي سگهندو. چين ڪجهه سال اڳ به 100 ڪلوميٽر (62 ميل) تائين سڃاڻپ ڪندڙ ڪوانٽم ريڊار ٺاهيو هو. هاڻوڪو چار چينل وارو سنگل فوٽون ڊٽيڪٽر، ان جي ڪارڪردگي کي ڪيترو وڌائي سگهي ٿو، ڇاڪاڻ⁠ته اهو مختلف روشني جي ذريعن مان سگنلن کي گڏ ڪري تجزيو ڪري سگهي ٿو. اهو هڪ ئي وقت ۾ ڪيترن هدفن جي سڃاڻپ ۽ ٽريڪنگ ۾ مدد ڪندو، ۽ روايتي ريڊار کان گهٽ توانائي استعمال ڪندي ڪم ڪندو، جنهن ڪري اهو پاڻ به گهٽ سڃاڻپ لائق ٿيندو. چين جو چوڻ آهي ته هي نئون ڊٽيڪٽر ٻين عالمي ماڊلز جي ڀيٽ ۾ صرف نائون حصو سائيز ۾ آهي.
مستقبل جا هدف
چيني ماهرن جو ارادو آهي ته مستقبل ۾ اهي گهريلو تيار ڪيل حلن ذريعي ڪوانٽم ڪميونيڪيشن نيٽ ورڪ ۽ ٻين جديد نظامن کي به ترقي ڏين.هن فوٽون ڊٽيڪٽر بابت تفصيل چين جي وزارتِ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي جرنل “Science and Technology Daily” ۾ شايع ڪيا ويا آهن.
جديد ويڙهاڪ جهازن جو مقابلو
ٻئي پاسي، آمريڪا به پنهنجي نيوي جي ڇهين جنريشن جي ويڙهاڪ جهاز لاءِ منظوري ڏئي چڪو آهي، ۽ رپورٽن موجب، آمريڪي ايئر فورس 2028 تائين پنهنجو پهريون F-47 جهاز اڏائڻ جي اميد رکي ٿو. بوئنگ ڪمپني ان نئين جهاز تي ڪم شروع ڪري ڇڏيو آهي. ان کان اڳتي ڇا ٿيندو، دنيا جي مختلف ملڪن ۾ ان بابت به تحقيق جي جنگ جاري آهي.