اسٽيوٽا خلاف انڪوائري، فرانزڪ آڊٽ جو حڪم، شهر کي صاف ڪريو

حيدرآباد (ن س): سنڌ جي نگران وڏي وزير جسٽس (ر) مقبول باقر چيو آهي ته نااهلي، ڪرپشن ۽ ڪم ۾ عدم دلچسپي حيدرآباد جهڙي خوبصورت شهر کي تباهه ڪري ڇڏيو آهي ۽ هن (شهري ادارن) کي چتاءُ ڏنو ته سٺو ورتاءُ ڪن ٻي صورت ۾ شهرين جي ڀلائي خاطر کين سخت ڪارروائي ڪندو. مون کي خبر آهي ته اوهان هر شهري سهولتن ۾ تباهي مچائي ڇڏي آهي، شهر جي صفائي نه پئي ٿئي ۽ واسا پنهنجي نيڪال ۽ واٽر سپلاءِ جو نظام به صحيح نموني سان نه هلائي رهيو آهي. شهر گندگي ۽ ڪچري جي ڍير بڻجي ويو آهي ۽ هر پاسي حددخليون نظر اچي رهيون آهن، سمورا مسئلا برداشت جوڳا نه آهن ۽ ذميوارن خلاف ڪارروائي ڪئي ويندي. هن اها ڳالهه اڄ ڪمشنر آفيس شهباز بلڊنگ ۾ صنعتڪارن، واپارين ۽ چيمبر آف ڪامرس جي نمائندن سان اجلاس جي صدارت ڪندي چئي. اجلاس ۾ صوبائي وزيرن ايشور لال، مبين جماڻي، راشد سولنگي (ڪمشنر حيدرآباد)، ڊي آءِ جي حيدرآباد غضنفر قادري (ايم ڊي سائيٽ)، ايم ڊي ايڇ اي ڊي، ايم ڊي واسا ۽ ٻين لاڳاپيل آفيسرن شرڪت ڪئي. واسا: وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته واسا وٽ 3000 ڪلوميٽر واٽر سپلاءِ ۽ 3500 ڪلوميٽر سيوريج سسٽم موجود آهي پر اداري وٽ سمورو نظام سنڀالڻ لاءِ عملي جي کوٽ آهي. ايم ڊي واسا چيو ته پاڻي جون پراڻيون لائينون ٺيڪ ٿيڻ گهرجن پر اهي (واسا) سخت مالي بحران کي منهن ڏئي رهيا آهن. اجلاس ۾ ٻڌايو ويو ته واسا آگسٽ 2023ع تائين پگھارون ادا ڪري ڇڏيون آهن ۽ باقي پگهارن جو بندوبست ٿيڻو آهي. هڪ سوال جي جواب ۾ وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته واسا ۾ 3000 ملازم آهن ۽ مستقل ۽ عارضي ملازمن جي ٽوٽل پگهار ۽ پينشن 810 ملين رپيا آهي. هڪ سوال تي وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته 3000 ملازمن مان 25 سيڪڙو اڪثر غير حاضر آهن. ان تي وڏي وزير ايم ڊي کي هدايت ڪئي ته فوري طور تي غير حاضر ملازمن کي هٽائي مون کي اطلاع ڪيو وڃي. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته واسا جي مجموعي اوڳاڙي 60 ملين رپيا آهي جنهن مان 60 سيڪڙو فنڊن جي ادائيگين ۽ 40 سيڪڙو نيٽ ورڪ جي مرمت ۽ سار سنڀال تي خرچ ٿيندا آهن. سنڌ حڪومت واسا کي ٽه ماهي 244 ملين رپيا فراهم ڪندي آهي. مڪاني ادارن واري وزير وڏي وزير کي ٻڌايو ته واسا سميت بلديات جي مختلف ونگز ۾ گھوسٽ ۽ غير حاضر ملازمن جو وڏو مسئلو آهي. هن چيو ته ملازمن جي پگهارن ۽ پينشن کي ڪمپيوٽرائيزڊ ڪيو پيو وڃي ته جيئن چوري کي روڪي سگهجي. وڏي وزير واسا کي هدايت ڪئي ته هو پنهنجي ڪارڪردگي کي بهتر بڻائي ۽ اوڳاڙي جو موثر نظام جوڙي. ايم ڊي وڏي وزير کي ٻڌايو ته واسا جي اوڳاڙي 60 سيڪڙو آهي. ان تي وڏي وزير کين هدايت ڪئي ته اهي طريقا ۽ وسيلا ڳولين ۽ ان جي ڪليڪشن کي آئوٽ سورس ڪن. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته سائيٽ حيدرآباد ۾ 350 صنعتي يونٽ آهن ۽ واسا کين 400 ڪنيڪشن ڏنا آهن. واسا جو ٽوٽل پاڻي جو بل 3.5 ملين رپيا آهي جنهن جي نتيجي ۾ 2 ملين رپيا جمع ٿي سگهيا آهن. ان تي وڏي وزير واسا کي هدايت ڪئي ته جيڪڏهن صنعتي يونٽ وقت تي بل ادا نه ڪن ته پاڻي جو ڪنيڪشن ڪٽيو وڃي. سائيٽن تي انفراسٽرڪچر جو مسئلو: صنعتڪارن جو چوڻ آهي ته انڊسٽريل اسٽيٽ سائٽ حيدرآباد ۽ نوري آباد ۾ انفرااسٽرڪچر جا مسئلا آهن. هن حيدرآباد ۾ هڪ ٻي انڊسٽريل اسٽيٽ قائم ڪرڻ جي تجويز ڏني. ان تي وڏي وزير ڪمشنر حيدرآباد جي ماتحت ڪم ڪندڙ ڪوآرڊينيشن ڪميٽي کي هدايت ڪئي ته هو سائيٽن جي بنيادي انفرااسٽرڪچر جي ترقي لاءِ هڪ اسڪيم تيار ڪري. هن وڌيڪ چيو ته سنڌ حڪومت خرچ برداشت ڪندي پر ڪجهه رقم صنعتڪارن کي ڏيڻي پوندي. صنعتڪارن ان تجويز تي اتفاق ڪيو. فائر ٽينڊرز: صنعتڪارن وڏي وزير کي ٻڌايو ته شهر ۾ فائر فائٽنگ جو نظام ناهي. حيدرآباد جي ميئر ڪاشف شورو وڏي وزير کي ٻڌايو ته هنن وٽ فقط 8 فائر ٽينڊر آهن ۽ لڳ ڀڳ سڀئي غير فعال آهن. هن وڌيڪ چيو ته حيدرآباد ۾ 9 ٽائون آهن ۽ هر شهر کي گهٽ ۾ گهٽ پنج فائر ٽينڊرز جي ضرورت آهي. ان تي وڏي وزير مڪاني ادارن واري وزير کي فائر ٽينڊر فراهم ڪرڻ لاءِ اسڪيم تيار ڪرڻ جي هدايت ڪندي چيو ته ڪوشش ڪندس ته شهر کي فائر ٽينڊر فراهم ڪرڻ لاءِ ڪجهه فنڊ محفوظ ڪريان. سٽي سروي: اجلاس ۾ لطيف آباد جي سٽي سروي جو هڪ ٻيو معاملو پڻ غور هيٺ آيو جنهن لاءِ وڏي وزير روينيو واري وزير کي ٽاسڪ حوالي ڪيو. وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته اسان مختلف شهرن لاءِ ماسٽر پلان جي تياري تي پڻ ڪم ڪري رهيا آهيون. حيدرآباد ۾ پوليس جي کوٽ تي واپارين به خدشن جو اظهار ڪيو. وڏي وزير ڊي آءِ جي حيدرآباد طارق ڌاريجو کي هدايت ڪئي ته هو کيس اضافي يا گهربل فورس لاءِ سفارشون موڪلي. هن وڌيڪ چيو ته آءِ جي پوليس کيس ٻڌايو هو ته 7500 پوليس اهلڪار ڀرتي ڪيا پيا وڃن ۽ ان سان پوليس جي کوٽ پوري ڪرڻ ۾ مدد ملندي. حيدرآباد پيڪيج: وڏي وزير کي ٻڌايو ويو ته حيدرآباد لاءِ 5 ارب رپين جي پيڪيج جو اعلان ڪيو ويو پر اڃا تائين هڪ رپيو به جاري ناهي ڪيو ويو. ڪمشنر حيدرآباد چيو ته پيڪيج جو اعلان وفاقي حڪومت ڪيو هو. وڏي وزير چيو ته هو وفاقي حڪومت سان ڳالهائيندو پر هو مالي مسئلن کي به منهن ڏئي رهيا آهن. عوامي هنڌن کي اختيار ڪرڻ: وڏي وزير صنعتڪارن تي زور ڀريو ته هو اسڪول، پارڪ، گول چوڪن ۽ ٻين هنڌن کي اختيار ڪن ته جيئن شهر جي خوبصورتي کي واپس آڻي سگهجي جنهن کين گهڻو ڪجهه ڏنو آهي. واپارين جو چوڻ هو ته هو اڳ ئي شهر ۾ حصو وجهي رهيا آهن پر هاڻي ڪمشنر حيدرآباد سان گڏجي اهم هنڌن جي واهر ڪنداسين. مونوٽيڪنيڪ انسٽيٽيوٽ: وڏي وزير حيدرآباد جي ٻن ڏينهن واري دوري جي شروعات مونوٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ ڪوشار جو معائنو ڪندي ڪئي ۽ اداري جي فرانزڪ آڊٽ ۽ اداري جي معاملن جي جاچ جو حڪم ڏنو. ڪمشنر حيدرآباد جي سربراهي ۾ هڪ اعليٰ اختياري ڪميٽي اين اي ڊي سميت مختلف ادارن جي ميمبرن کان جاچ ڪندي. وڏي وزير اسٽيوٽا خلاف هڪ ٻي انڪوائري جو پڻ حڪم ڏنو ته ان جي آپريشنز، فنڊن جي استعمال، مئنيجمينٽ سسٽم ۽ خريداري ۽ منظوري جي معاملن جي جاچ ڪئي وڃي. هن چيو ته اسٽيوٽا جي ڪارڪردگيءَ مان مطمئن نه آهيان جنهن ڪري لڳي ٿو ته ٽيڪنيڪل ادارا ان جي انتظام هيٺ ڪم ڪرڻ ۽ هلائڻ کان قاصر آهن. مونوٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ جي دوري دوران وڏي وزير کي ٻڌايو ته اداري ۾ 115 شاگرد داخل آهن جن ۾ 35 شاگرد پهرئين سال، 38 شاگرد ٻئي سال ۽ 42 شاگرد ٽئين سال داخل ٿيا آهن پر حاضري 25 سيڪڙو رهي. وڏي وزير ڏٺو ته انسٽيٽيوٽ جا ورڪشاپ ويران نظر اچي رهيا آهن ۽ محسوس ڪيو ته ڪا به فني تربيت نه ڏني پئي وڃي. هن ڪاوڙ جو اظهار ڪندي پهرين اداري خلاف ٻه الڳ انڪوائري جو حڪم ڏنو جنهن ۾ هڪ پهرئين انسٽيٽيوٽ خلاف ۽ ٻي اسٽيوٽا جي خلاف شامل آهي. بدين بس اسٽينڊ: وڏي وزير مڪاني ادارن واري وزير مبين جماڻي سان گڏ بدين بس اسٽينڊ جو دورو ڪيو جنهن کي لوڪل گورنمينٽ آفيسرن جي سهڪار سان لاڳاپيل خانگي ٺيڪيدارن ذريعي هلايو پيو وڃي. بس اڏي جي 10 ايڪڙ زمين آهي پر اڪثر زمين تي قبضو ڪيو ويو آهي. وڏي وزير ڪمشنر حيدرآباد کي هدايت ڪئي ته حددخليون هٽائڻ لاءِ هڪ اسڪيم تيار ڪئي وڃي ۽ هر قسم جي سهولتن سان آراسته خوبصورت بس اڏو تعمير ڪيو وڃي جنهن ۾ مرد ۽ عورت جي ويٽنگ ايريا، ھڪ ڪيفيٽريا، ٽڪ شاپس، واش روم ۽ ايندڙ ٻن مھينن اندر ھڪ مناسب بس چينل سهولتون شامل آهن. منصوبي تي ڪم شروع ڪرڻ جي منظوري ڏني ويندي. بس اڏي جي زمين ايڇ ڊي اي جي آهي ۽ هاڻي بس اسٽينڊ جي تعمير لاءِ ٽرانسپورٽ کاتي حوالي ڪئي ويندي.

پهنجو تبصرو موڪليو