آبھوا جي تبديلن جا عورتن تي اثر

             تحرير تنوير احمد سمون

پاڪستان جي آبادي جو تقريبن 49 سيڪڙو عورتون آهن. پاڪستان ڊيموگرافک ۽ صحت سروي 2012-2013 جي مطابق ، 100 عورتن لاءِ 102 مرد آهن اهڙي ريت تعليم  روزگار ۽ سياسي ۽ سماجي زندگي ۾ عورتن کي بااختيار بڻائڻ جي ضرورت تي زور ڏنو ويو آهي. جيتوڻيڪ جڏهن عورتن جي بااختيار ٿيڻ کان انڪار ڪيو ويندو آهي ته اهو انهن کي ڪمزور ۽ ضعيف بڻايو ويندو آهي ايتري قدر جو ٿورڙي به تبديلين سان  موسمي تبديلي جو عالمي رجحان جنهن پاڪستان جي آبادي کي ٻوڏ ، سائيڪلون ، گليشيئرن ، برسات ۽ ٻوڏ  ، بادل بارود ، خوراڪ جي فراهمي کي گهٽائڻ ، سمنڊ ۾ مداخلت ۽ پاڻي جي قلت جو شڪار بنايو آهي ، صنفي متفرق اثرات مرتب ڪيا آهن. موسمياتي تبديلي بابت گڏيل قومن جي فريم ورڪ ڪنوينشن (UNFCCC) جي مطابق ، دنيا ۾ لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو غريب عورتون آهن ، ۽ موسمياتي تبديلي انهن کي غربت جي لڪير کان هيٺ وڌائي رهي آهي. پاڪستان ۾ جتي موسمي تبديلي جي ڪري زرعي شعبو متاثر ٿي رهيو آهي اهو ڳوٺاڻن عورتن تي اثر انداز ٿئي ٿو جن جي گذرڻ ۽ روزاني معمول مطابق گهڻو ڪري پاڻي کڻڻ لاءِ ڊگها فاصلا طئه ڪندي پاڻي جي وسيلن کي گهٽائڻ سان متاثر ٿيندي اهڙي صورتحال کي پيچيدگي ڏي ٿي جيئن سماجي ، اقتصادي ۽ سياسي رڪاوٽون ، ثقافتي طريقا ۽ جهالت ڳوٺاڻن عورتن جي اهڙين چئلينجن کي منهن ڏيڻ جي صلاحيت جي خلاف ورزي ڪن. اهو نه رڳو ڳوٺاڻين عورتون سان  آهن پر پڻ عورتون جيڪي انتهائي شهري  علائقن ۾ رهن ٿيون جيڪي سخت موسم جي واقعن کي برداشت ڪري رهيون آهن. ان کان علاوه هڪ سماجي سماجي ترقي ۽ ترقياتي شعبي جي سربراهي ۾ هڪ مطالعو جنهن جو عنوان آهي صنفي ۽ سماجي واهپي تي آبهوا جي تبديلي  سنڌ ۾ آفتن واري خطي جو مطالعو سنڌ جي ڳوٺاڻن عورتن جي موسمي نموني ۾ تبديلين جي خطري کي نمايان ڪري ٿو. ايس ايس ڊي سي ڳوٺاڻي سنڌ ۾ عورتن جي بدبخت حالتن جي نظر تي رپورٽ  ڏني آھي. اها رپورٽ ٿرپارڪر جي خراب صورتحال جي طرف پڻ اشارو ڪري ٿي  جتي پاڻي جي گهٽتائي زراعت کي متاثر ڪيو آهي ۽ گهرن جي ڪمرن لاءِ پاڻي به دستياب ناهي. اهو عورتن کي مجبور ڪيو آهي ته هو ڊگهي فاصلي تي موجود کوهن مان پاڻي وٺي  روزانو تقريبن پنجن ڪلاڪن جو خرچ ڪن. گهڻو ڪري اهو پاڻي پيئڻ لاءِ محفوظ نه هوندو آهي جيڪو عورتن ۽ ٻارن ۾ پاڻيءَ ۾ پيدا ٿيندڙ بيمارين جو سبب بڻجي ٿو. وڌيڪ ، روزانو بنيادن تي پيئڻ واري پاڻي جي ڳري برتن کڻڻ سان عورتن ۾ وار خراب ٿي ويا آهن.عورتن کي موسمي موافقت ۾ شامل ڪرڻ جي فوري ضرورت آهي  جيئن ته گرمي جي لهرن کان پاڻ کي بچائڻ جي تربيت ڏيڻ ۽ برساتي پاڻي جي حاصلات کي وڌائڻ سان پاڻي جي قلت کي منهن ڏيڻ. عورتون تبديلي جي ايجنٽ آهن جيڪي آبهوا جي نقصانن کي موثر طريقي سان منهن ڏئي سگهن ٿيون. ٻيو اهم ڪم هي آهي ته سندن آواز پاليسي جي سطح تي ٻڌي ؛ لاڳاپيل پليٽفارم جو قيام ان کي حاصل ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگھن ٿا.عورتن کي آبهوا جي موافقت سان يقيني بنائڻ لاءِ حڪومت کي صنف بنيادن تي ڊيٽا گڏ ڪرڻ گهرجي جيڪا عورتن کي پاليسي سازي ۾ موثر طريقي سان شامل بڻائڻ ۾ مدد ڪري. ان کان سواءِ ڳوٺاڻن عورتن کي موسم ۾ ٿيندڙ تبديلين کي اپنائڻ جي تربيت ۾ ٽيڪنالاجي ۽ ماليات تائين رسائيڻ ضروري آهي.ماحولياتي ۽ انسانيت جي بحرانن جو آبهوا جي تبديلي جي ڪري جواب ڏيڻ لاءِ صنف نازڪ جون حڪمت عمليون ضروري آهن. جيڪڏهن مؤثر طريقي سان تربيت ڪئي وڃي ته ، پاڪستان جون عورتون ڪافي متحرڪ آهن ته ماحولياتي حقيقتن کي تبديل ڪرڻ جي موافقت سان سمجهي سگهن ٿيون ، ۽ موسمياتي تبديلي موافقت ۽ تخفيف جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. اهو يڪدم اسان کي بهتر نسل وڌائڻ ۾ مدد ڏيندو ، جيڪو آبهوا جي تبديلي کي منهن ڏيڻ لاءِ بهتر نموني جڙيل آھي..

پهنجو تبصرو موڪليو